21 Kasım 2008 Cuma

İRAN - Azerbaycanlıların kültürel hakları için çalışan öğrenci aktivistler

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/170/2008
21 Kasım 2008

UA 271/08 (MDE 13/142/2008, 23 Eylül 2008) - Sağlık Endişesi/ İşkence ve Kötü Muamele Korkusu/ Olası Düşünce Mahkumları Raporuyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Azerbaycanlıların kültürel hakları için çalışan öğrenci aktivistler:

Maqsoud Ahdi (E) ]
Mansour Aminian (E) ]
Dariush (Daryuş) Hatemi (E), 29 ]
Aydin Khajei (E), 23 ]
Amir Mardani (E) ]
Majid Makuyi (E) ]
Sejjad Radmehr (E) ]
Feraz Zahtab (E), 23 ]

Daryuş Hatemi dışında adları belirtilen bütün öğrenciler, 28 Ekim'de teminat karşılığında ülkenin kuzey-batısındaki Tebriz Hapishanesinden serbest bırakılmışlardır. Daryuş Hatemi, serbest bırakılması için talep edilen 50 bin dolar teminatı karşılayamadığı için halen gözaltındadır. Öğrenci aktivistlerin tümü "milli güvenliği bozmak amaçlı yasadığı topluluklara üyelik ve kuruculuk" ve "devlet aleyhine propaganda" ile suçlanmışlardır.

Merkezi Vancouver'da olan Azerbaycan'lı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) verdiği bilgilere göre, polis memurları öğrencileri gözaltına aldıktan sonra evlerini arayarak bilgisayarlarına, CDlerine, belge ve kitaplarına el koymuşlardır. Öğrenciler, üç ay boyunca Tebriz Hapishanesinde tutularak İstihbarat Bakanlığı yetkilileri tarafından sorgulanmışlardır. Gözaltında aileleriyle görüştürülmeyen aktivistlerden bazılarına zaman zaman telefon görüşmeleri yapma izni verilmiştir.

Aktivistlerin hiç birine avukat tutma izni verilmemiştir. ADAPP'ın açıklamalarına göre aileleri, öğrencilerin "Tebriz'de İstihbarat Bakanlığında gözaltındayken işkence gördükleri ve yetkililerin onlara uykusuz bırakarak ve 24 saat boyunca sorgulayarak işkence ve kötü muamele ettkilerini" belirtmişlerdir.

GENEL BİLGİLENDİRME: İran Azerbaycanlıları çoğunlukla Şii inançlıdırlar ve İran nüfusunun %25-30'luk bir oranını oluşturup İran’ın en büyük azınlığı olarak bilinmektedirler. Çoğunlukla İran'ın kuzeyinde yaşayan bu topluluk, topluma entegre olmuş olsa bile, son yıllarda Anayasada tanınmış olan Azerbaycan Türkçesinde eğitim ve Azerbaycan'ın kültürel ve tarihi bayramlarını kutlama gibi kültürel ve dil hakları istekleri bariz şekilde artmıştır.

ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen Farsça, İngilizce, Fransızca, Arapça ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:

- Maqsoud Ahdi, Mansour Aminian, Aydin Khajei, Amir Mardani, Majid Makuyi, Sejjad Radmehr ve Feraz Zahtab'ın teminat karşılığında serbest bırakılmaları haberini memnuniyetle karşıladığınızı belirtin;

- Yedi aktiviste ve hala gözaltında olan Daryuş Hatemi'ye yönelik suçlamaların, doğrudan onların ifade ve toplanma özgürlüğü haklarını barışçıl bir şekilde kullanmalarıyla ilgili olması nedeniyle endişelerini belirterek yetkililere Daryuş Hatemi'yi hiç bir ön koşul olmadan bir an önce serbest bırakarak sekiz aktiviste yönelik suçlamaları düşürmeleri çağrısında bulunun;

- Yetkililerden Daryuş Hatemi'nin işkence ve kötü muameleye uğramadığını garanti etmelerini talep edin;

- Yetkilileri bir an önce Hatemi'nin avukatına, ailesine ve talep edeceği sağlık yardımına erişimini sağlamaya çağırın.

Devamını oku...

17 Kasım 2008 Pazartesi

İran'da Azerbaycanlı Alevi Mahpuslara Sürgün ve İdam Cezaları Verildi

Güney Sesi: İran'da Batı Azerbaycan bölgesindeki Urmiye Hapishanesinde tutuklu bulunan 5 Azerbaycanlı Alevi 8 Ekim 2008 tarihinde mahkemeye çıkarıldı.

Urmiye İnkılap Mahkemesi mahpuslardan Sehend Ali Mehemmedi, Bahş Ali Muhammedi ve İbadullah Kasımzade'yi 13 yıl boyunca İran'ın merkez bölgelerinde bulunan Yezd Hapishanesine sürgün etme kararını verdi.
Mehdi Kasımzade ve Yunis Agayan'a karşı çıkarılmış idam hükmü ise geçerliliğini koruyor.

Batı Azerbaycan eyaletinin Koşaçay şehrinin Üçtepe köyünden olan bu faaller 4 yıl önce İran hükümet güçleriyle Azerbaycanlı Aleviler arasında çıkan çatışmada hapsedilmişlerdi.

5 Alevi mahpus 32 gündür açlık grevindeler ve yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre bugünden itibaren su içmeyi de keserek ölüm orucuna başladılar. Bu yılın Şubat-Mart aylarında da 24 günlük bir açlık grevine giren mahpuslar daha sonra mahkeme yetkililerinin çağrısıyla açlık grevine son vermişlerdi.

Sağlık durumlarının son derece tehlikeli olduğu belirtilen Azerbaycanlı 5 Alevi mahpusun herhangi bir tıbbi yardım görmelerine hapishane yetkilileri tarafından izin verilmiyor.

Devamını oku...

13 Kasım 2008 Perşembe

Abbas Lisani:Düşünce suçlusu

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/167/2008
13 Kasım 2008

UA 74/08 (MDE 13/050/2008, 17 Mart 2008) Düşünce suçlusu/İşkence Raporuyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Abbas Lisani (Leysani) (E), aktivist

Vicdan mahpusu (düşünce suçlusu) Abbas Lisani, iki davadan alınan toplam 30 aylık hapis cezasını çektikten sonra 29 Ekim 2008'de İran'ın merkezindeki Yezd Hapishanesinden serbest bırakılmıştır.

İran'daki Azerbaycanlı topluluğun önde gelen aktvistlerinden biri olan Abbas Lisani, Erdebil'de 2006 yılının Mayıs ayında yapılan gösterilere katılmakla suçlanarak 18 ay hapis ve 50 kırbaç cezasına çarptırılmıştı.

Bu gösteriler, bir devlet gazetesinde yayınlanan ve İran'daki Azerbaycanlıların büyük çoğunluğunu rencide eden bir karikatüre yönelik protestolardı. Aktiviste verilen ceza 2006 yılının Ekim ayında temyiz mahkemesi tarafından onaylandı. Kırbaç cezası ise şu ana kadar uygulanmamıştır.

Abbas Lisani'ye yönelik ikinci hükm olan bir yıllık hapis cezası 2003 yılında Babek Kalesindeki barışçıl bir kültürel toplantıya katılımıyla ilgili olarak 2006 yılının Ağustos ayında verilerek daha sonra temyiz mahkemesinde onaylanmıştır. O ayrıca 2008 yılının Nisan ayında, Tebriz'de 2005'in Haziran ayında yapılan bir toplantıyla ilgili "kamu düzenini bozmak" suçlamasıyla Tebriz'de bir mahkeme tarafından 50.000 tomen (yaklaşık 50.125 dolar) para cezasına çarptırılmıştır.
Abbas Lisani, tutuklu olduğu süre boyunca Yezd Hapishanesine götürülüşünü ve burda gördüğü kötü muameleyi protestosu dahil olmak üzere bir kaç kez açlık grevi başlatmıştır. O daha sonra, İran yasalarına göre izin verilen geçici çıkış izninden yoksun bırakılmıştır.

7 Ekim 2008'de Abbas Lisani Yezd'deki İstihbarat Teşkilatı ofisine götürülerek burda, serbest bırakıldıktan sonraki planlarının da sorulduğu 10 saat boyunca sorgulanmıştır. Sorgulamaya, aktivistin yaşadığı şehir olan ülkenin kuzeybatısındaki Erdebil'in güvenlik memurları da katılmıştır. Serbest bırakılmadan bir kaç gün önce Erdebil şehrinin İstihbarat Teşkilatı ve Başsavcılığı yetkilileri Lisani'nin ailesini tehdit ederek, aktivistin Azerbaycan şehirlerinde yapılacak herhangi bir toplantı veya eyleme katılması halinde tekrar tutuklanacağını söylemiştirler.

Başvuru gönderen herkese teşekkürler. Uluslararası Af Örgütü tarafından daha fazla eylem talep edilmemektedir.

Devamını oku...

31 Ekim 2008 Cuma

İran’da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Kuruluşunun Aylık Raporu - Ekim 2008

Tahran'da İftar Davetinde Tutuklanan Azerbaycanlı Kültürel Aktivistlerin Durumu

Bir buçuk ay önce İran'ın başkenti Tahran'da bir iftar davetinde gözaltına alınan 19 Azerbaycanlı kültürel aktivistten halen tutuklu bulunan son dört kişi, toplam 250.000 dolar karşılığında serbest bırakıldı.Onlar 57 gün boyunca İranlı yetkililer tarafından mahkemeye çıkartılmadan, haklarındaki suçlamalar bilinmeden, avukat tutma izinleri olmadan hapiste tutuldular. Sayın Mehdi Naimi, Ali Rıza Serrafi, Seyid Mehemmedi (Muğanlı) ve Hasan Raşidi bu süre boyunca işkenceye ve her çeşit kötü muameleye maruz kalma tehlikesi altındaydılar.

Onlarla ilk kez tutuklandıklarından 33 gün sonra konuşabilen aile bireyleri bu mahpusların durumlarının uygunsuz olduğunu, şiddetli psikolojik baskı ve kimi zaman fiziksel işkence gördüklerini, Evin hapishanesinin Ettelaat tarafından yönetilen 209. bölmesinin zor koşulları sebebiyle sağlık durumlarının tehlikede olduğunu belirttiler.

10 Eylül 2008 tarihinde Tahran'da bir evdeki iftar yemeğinde toplanan ve çoğunluğu şair,yazar ve üniversitede öğretim görevlilerinden oluşan 19 İran Azerbaycanlısı, emniyet memurları tarafından tutuklanmışlardı. Azerbaycanlı tanınmış siyasi mahpus Abbas Lisani'nin eşi ve çocukları da bu davette tutuklananlar arasındaydılar.

Tutuklananlardan bir kısmı, o cümleden Abbas Lisani'nin eşi Rukeyye Alizade ve üç çocuğu, Ekrem Neccari, Rubab Azimi ve Ferhad Rezayi 9 saat gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldılar. 14 Eylül günü Yusef Huşyar, Şehbaz İbrahimzade ve Mehmet Abbaspur serbest bırakıldılar.Ekim ayının ilk haftalarında diğer beş kişi, Ekber Azad, Abbas Naimi, Seyid Mehmediyan, Hüseyin Haydari ve Hasan Rahimi 52.700 dolar para cezası karşılığında Tehran'ın Evin hapishanesinin 209. bölmesinden serbest bırakıldılar.

Ancak diğer 4 kişi halen Evin hapishanesinde tutuklu bulunmaktaydılar. Serbest bırakılanların tümü, gözaltına alındıklarından itibaren temel haklarından mahrum bırakıldıklarını ve neredeyse bütün süre boyunca Evin hapishanesinin 209. bölmesinin tek kişilik hücrelerinde ruhsal ve fiziksel baskılar altında tutulduklarını belirttiler.

Tutuklu Bulunan Azerbaycanlı Öğrenci Faallerin Durumu

Nihayet 28 Ekim günü Tebriz üniversitesinin 7 ve İsfahan üniversitesinin 1 öğrencisi verilen kararla geçici olarak Tebriz Hapishanesinden serbest bırakıldılar.

17 Temmuz günü Tebriz üniversitesinin önünde gözaltına alınan Seccad Radmehr, Aydın Haceyi ve Feraz Zehtab, 13 Ağustos'ta gözaltına alınan Emir Merdani, 31 Ağustos'ta tutuklanan Mecid Makuyizad ve 30 Eylül'de tutuklanan İhsan Necefi, 52,700 dolar para cezasıyla ve Tebriz üniversitesinin 20 Ağustos'ta tutuklanmış olan diğer 2 faal öğrencisi Mansur Eminiyan ve Meksud Ahdi, 21,100 dolar para cezasıyla Tebriz Hapishanesinden serbest bırakıldılar.

İran polisi tarafından bu öğrencilerin tutuklanmalarının ardından evleri arandı ve bilgisayarlarına, cdlerine, belgelerine ve kitaplarına el konuldu.

30 Eylül'de tutuklanan İhsan Necefi dışındaki öğrencilerin tümü 3 ay boyunca Tebriz Ettelaat'ının hapishanesinde yoğun baskılar altında sorgulandılar.Onlar mahkemeye çıkarılmadan, haklarında suçlamalar kesinleştirilmeden, avukat tutma ve aileleriyle konuşma izni verilmeden gözaltında tutuldular.

Öğrencilerin ailelerinin dediğine göre "Onlar tutuklu bulundukları süre boyunca Ettelaat merkezinde işkence gördüler. Resmi makamlar onlara 24 saat aralıksız sorgulama, uykusuz bırakma, dövme ve hakaretle eziyet ettiler."

Bu şahıslara yöneltilen suçlamalar "kanundışı kuruluş ve toplulukları kurmak ve üye olmak, milli güvenliği bozmaya teşebbüs" ve "Devlet düzeni aleyhine propaganda" olarak belirtildi.

Bu öğrencilerin arkadaşlarından olan ve tutuklandığı sırada orduda görevini yerine getiriyor olan Daryuş Hatemi'nin serbest bırakılması ailesinin henüz istenen parayı ödeyecek durumda olmaması nedeniyle gelecek günlere ertelendi. O 17 Temmuz'dan beri tutuklu bulunmaktaydı.

Ayıca 6 Ekim'de tutuklanan ve Azad Şebester Üniversitesinde Bilgisayar Mühendisliği bölümü öğrencisi olan 23 yaşındaki Samed Mevlakulu, yaklaşık olarak 100.000 dolar para cezasıyla serbest bırakıldı. O "yurtdışındaki topluluklarla internet aracılığıyla iletişim kurmak" suçlamasıyla tutuklanmıştı.

Ehl-i Hak (Alevi) Mahpusların Durumu 5 yıldır tutuklu bulunan Alevi mahpuslar Sehend Ali Muhammedi, Bahşali Muhammedi, İbadullah Gasımzade, Mehdi Gasımzade ve Yunes Agayan, kendi davalarıyla ilgili hukukdışı gidişata, hapishane memurlarının hakaretamiz davranışlarına ve kendi dini inançlarına karşı yöneltilen hakaretlere itiraz olarak 15 Eylül 2008 tarihinden açlık grevine başlamışlardır ve aynı tarihte tutuldukları hapishanenin tek kişilik hücrelerine yerleştirilmişlerdir.Adı geçen şahıslar açlık grevlerini sürdürmektedirler ve geçen sefer girdikleri 25 günlük açlık grevlerinde karşılaştıkları sağlık sorunları devam etmektedir.Urumiye hapishanesinin sağlıksız koşullarda bulunan tek kişilik hücrelerine yerleştirilmeleri bu mahpusların sağlık durumlarını daha vahim boyutlara ulaştırmıştır. Onlar birkaç kez kan kusmuştur ve yarı baygın haldedirler.

Azerbaycan Kültürel Faali Siyasi Mahpus Abbas Lisani'nin Durumu

Tanınmış Azerbaycan kültürel aktivisti siyasi mahpus Abbas Lisani, 29 Ekim tarihinde 30 aylık hapis süresinden sonra Yezd hapishanesinden serbest bırakıldı.Abbas Lisani 2006 yılının Mayıs ayında yayınlanan ayrımcı bir karikatüre karşı Azerbaycan genelindeki protesto gösterilerine katılmak nedeniyle aldığı 18 aylık hapis cezasını Erdebil hapishanesinde çekerken, "Devlet düzeni aleyhine propaganda" suçlamasıyla -yaşadığı Erdebil şehrinden 112 km uzaklıkta olan- Eher hapishanesinde 12 ay daha hapse mahkum edildi ve 27 Şubat 2008 tarihinde 2000 km uzaklıkta bulunan Yezd hapishanesine kanunsuzca sürgün edildi.

Hapiste olduğu süre boyunca beş kere açlık grevine giren kültürel faal hapishane yetkilileri tarafından tıbbi yardım alma hakkından ve İran'da mahpusların sahip olduğu çıkış izninden mahrum bırakıldı. Lisani 7 Ekim 2008 tarihinde Ettelaat merkezine çağrılmış ve orda 10 saat boyunca sorgulanmıştır. Erdebil şehrinin güvenlik memurlarının bulunduğu sorguda kendisinden serbest kaldığında yapacakları ve Erdebil'e dönüşü hakkında sorular sorulmuştur. Serbest bırakılmasından birkaç gün önce Erdebil şehrinin Ettelaat merkezi ve mahkeme yetkilileri Lisani'nin ailesine baskı yapmış ve onun serbest bırakıldığında Farsların çoğunlukta olduğu bir şehre taşınması gerektiğini söylemişlerdir. Onlar Lisani'nin ailesini tehdit etmiş ve aksi takdirde Erdebil ya da diğer Azerbaycan şehirlerindeki her hareketinin tutuklanıp hapse atılmasına neden olacağını belirtmişlerdir.

Abbas Lisani'nin eşi Rukeyye Lisani ve üç çocuğu, 10 Eylül 2008 tarihinde bir iftar davetinde tutuklanan 19 kişinin arasındaydılar.

Tutuklanan Diğer Azerbaycanlı Kültürel Aktivistlerin Durumları

Çeşitli kaynaklardan alınan bilgilere göre, Urumiye merkezi hapishanesinde Azerbaycanlı siyasi ve fikirsel mahpuslar sürekli olarak hapishane yetkililerinin ve emniyet görevlilerinin baskılarına maruz kalmaktadırlar ve durumları uygunsuzdur.

Huşeng Negizade, Arif Ulufi ve Vahid Behadori, Azerbaycanlı faal mahpuslardır ve onlar halen tutuklu bulunmaktadırlar.

Onlar tutuklandıklarından beri uyuşturucu madde bağımlıları ve katillerle aynı bölümde uygunsuz ve sağlıksız bir ortamda tutulmaktadırlar ve kendilerine aileleriyle düzenli olarak konuşma izni verilmemektedir.Bu faaller Urumiye şehrinde 2008 yılının Şubat ayında Dünya Anadili Günü'ndeki yapılan gösterilere katılmakla suçlanarak tutuklanıp hapis cezasına çarptırılmışlardır.

Bu hapishanede 5 aydır hapis cezasını çeken Azerbaycanlı insan hakları savunucusu,şair ve yazar Mühendis İbrahim Reşidi yeni serbest bırakılmıştır. Kendisine tutuklandığından beri herhangi bir kitap,gazete ve dergiyi okuma izni verilmemiştir ve hapishane yetkililerinden devamlı olarak baskı görmüştür. Emniyet güçleri onu tehdit etmiş ve diğer mahpuslarla Azerbaycan'la ilgili meselelere dair herhangi bir konuşma yaparsa karantinaya alınacağını söylemişlerdir.

Bir diğer Azerbaycanlı Kulturel faali olan Rehim Hacızade'nin tutukluluğu devam ediyor.O 25 Eylül tarihinde emniyet memurları tarafından Erdebil şehrinde göz altına alınmış ve şehrin Ettelaat merkezinde 3 gün sorgulandıktan sonra Erdebil merkezi hapishanesinin 7. bölmesine yerleştirilmiştir. Adı geçen şahsa yönelik suçlamalar "devlet aleyhine propaganda" ve "milliyetçilik propagandası" olarak belirtilmiştir.

41 yaşındaki Azerbaycanlı faal Abdülhoccet Tarıverdiyan "Milli güvenliği bozmak" ve "kanundışı topluluklara katılmak" suçlamasıyla 6 ay hapis cezasına ve 40 kırbaç cezasına çarptırılmıştır. Mahkeme yargıcı bu hükmü, faalin bu süre içinde aynı suçla tekrar tutuklanmaması şartıyla iki yıl için dondurmuştur.

Tariverdiyan 21 Mayıs tarihinde Azerbaycan protesto gösterilerinin 2. yıldönümünde Tebriz'de tutuklanmış ve iki haftadan uzun süre boyunca geçici olarak hapsedilip daha sonra para cezasıyla serbest bırakılmıştı.

Devamını oku...

23 Ekim 2008 Perşembe

İran Azerbaycanlısı aktivistleri - İşkence ve kötü muamele

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/158/2008
23 Ekim 2008

269/08 (MDE 13/141/2008, 22 Eylül 2008) - İşkence ve kötü muamele / hücrede tutulma endişesi Raporuyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Alireza (Ali Rıza) Serrafi (E), mühendis, gazeteci ve kültürel aktivist
Ekber Azad (E), yazar
Hasan Raşidi (E), mühendis, yazar ve okutman
Said Mehemmedi Muğanlı (E), şair ve gazeteci
Hasan Rehimi Bayat (E), mühendis, insan hakları aktivisti
Hüseyin Heyderi (E), öğrenci
Abbas Naimi (E), kültürel aktivist
Mehdi Naimi (E), şair ve üniversite okutmanı
Seyyad Mehemmedian (E), aktivist

Yukarıda adları belirtilen dokuz İran Azerbaycanlısı aktivistten beşi Ekim ayında şartlı olarak serbest bırakılmışlardır. Aktivistlerin hepsi "mill güvenlik aleyhine faaliyet" ile suçlanıyor ve 10 Eylül 2008'de gözaltına alınmalarından beri Tahran'ın Evin Hapishanesinin İstihbarat Bakanlığı tarafından kontol edilen 209. bölümünde tutuluyorlardı. Aktivistlerin hala tecrit gözaltısında tutulan dördünün aileleriyle ilk görüşmelerini yapmalarına 13 Ekim'de izin verilip, avukat tutmaları engellenmektedir.

Ekber Azad, Hüseyin Heyderi, Abbas Naimi ve Seyyad Mehemmedian 8 Ekim'de, Hasan Rehimi Bayat ise 16 Ekim'de serbest bırakılmışlardır. Beş aktivistin serbest bırakılması için her birinin 500 milyon rial (yaklaşık 51.000 dolar) teminat ödeyerek kefil göstermesi istenmiştir. Kefiller bir kaç aylık ödemeyi temin ederek, aktivistler ülke dışına çıkar ya da yetkililer tarafından yapılan çağrılara yanıt vermezlerse sorumlu sayılmaktadırlar. Teminat kararını veren yargıç aktivistlere, ödemeyi yapmazlarsa tekrar tutuklanacaklarını söylemiştir. Ekber Azad, 15 Ekim'de yargıç Metine Rasekh'in mahkeme odasına çağrılmış ve teminatı bulması istenmiştir. Serbest bırakılan aktivistler şu ana kadar kefil bulamamış ve teminat olarak istenen 500 milyon riali sağlayamamışlardır.

Ekber Azad, gözaltı sürecinin sadece son iki gününde 30-40 dakika günlük havalandırmaya çıkış izni verildiğini açıklamıştır. Bu süreçte o, mide problemleri için tedaviye erişememiş, ancak şiddetli mide ağrısı nedeniyle bayıldıktan sonrabir hemşireyi görmesine izin verilmiştir. Ekber Azad, kimi zaman geceyarılarına kadar süren uzun saatler boyunca sorgulanmıştır. Sorgulama memurları onun ve ailesinin hayatını tehdit ederek, serbest bırakıldıktan sonra da telefonla tehdit etmeye devam etmişlerdir.

GENEL BİLGİLENDİRME: İran Azerbaycanlıları çoğunlukla Şii inançlıdırlar ve İran nüfusunun %25-30'luk bir oranını oluşturup İran’ın en büyük azınlığı olarak bilinmektedirler. Çoğunlukla İran'ın kuzeyinde yaşayan bu topluluk, topluma entegre olmuş olsa bile, son yıllarda Anayasada tanınmış olan Azerbaycan Türkçesinde eğitim ve Azerbaycan'ın kültürel ve tarihi bayramlarını kutlama gibi kültürel ve dil hakları istekleri bariz şekilde artmıştır.

Geçen yıllarda İran Azerbaycanlı aktivistler, öğretim yılının ilk gününü boykot etme çağrısında bulunmuşlardı. Bu çağrı İran Azerbaycanlı çocuklarının Azerbaycan Türkçe’sinde eğitim alabilme haklarını kullanmaları için her yıl yapılan bir eylemdir (bakınız: http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/108/2006/en/dom-MDE1310820...). 1 Mehr (13 Eylül) İran’da eğitim yılının ilk günüdür. Bu tutuklamalar da boykot eylemlerini önleme amacı ile yetkililer tarafından yapılmış olabilir. Uluslararası Af Örgütü tutuklananların, ifade ve toplanma özgürlüğü haklarını barışçıl şekilde kullanan vicdan mahpusları (düşünce suçluları) olduklarına inanmaktadır.

ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen Farsça, İngilizce, Fransızca, Arapça ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:

- Yetkilileri, gözaltındaki dört Azerbaycanlı aktivist Ali Rıza Serrafi, Hasan Raşidi, Said Mehemmedi Muğanlı ve Mehdi Naimi'nin işkence kötü muamele görmediklerini garanti etmeye çağırın;

- Yetkililerden aktivistlerin aileleri ile görüşmelerine, avukat tutma haklarını kullanmalarına ve talep ettiklerinde sağlık hizmetlerden yararlanmalarına izin verilmesini isteyin;

-Yetkililere, 10 Eylül tarihinde tutuklanan herkesi, eğer belli bir suçla itham edilmemişlerse, serbest bırakmaları için çağrıda bulunun;

-Dikkat edilsin, eğer tutuklananlar sadece ifade özgürlüğü ve toplanma haklarını kullandıkları için tutuklanmışlar ise, düşünce suçlusudurlar ve en kısa zamanda şartsız ve kayıtsız serbest bırakılmalıdırlar.

Devamını oku...

23 Eylül 2008 Salı

İRAN - Azerbaycanlıların kültürel hakları için çalışan öğrenci aktivistler

KAMUSAL BELGE - AI Indeks: MDE 13/142/2008
23 Eylül 2008

UA 271/08 Sağlık Endişesi/ İşkence ve Kötü Muamele Korkusu/ Olası Düşünce Mahkumları

İRAN - Azerbaycanlıların kültürel hakları için çalışan öğrenci aktivistler:
Maqsoud Ahdi (E) ]
Mansour Aminian (E) ]
Dariush Hatemi (E), 29 ]
Aydin Khajei (E), 23 ]
Amir Mardani (E) ]
Majid Makuyi (E) ]
Sejjad Radmehr (E) ]
Feraz Zahtab (E), 23 ]

Yukarıda adları belirtilen öğrenci aktivistler, 2008 yılının Temmuz ayında başlayan bir gözaltı dalgasında tutuklanmışlardır. Merkezi Vancouver şehrinde olan İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) verdiği bilgilere göre aileleri onlarla, düzensiz birkaç telefon bağlantısı dışında iletişim kuramamıştır. Aktivistlerden hiçbirinin avukata erişimi yoktur. Uluslararası Af Örgütü, bu aktivistlerin sadece fikir ve inançlarını ifade etmelerinden dolayı gözaltına alınan "vicdan mahpusları" olmalarından endişe etmektedir.

Öğrenci aktivistler, İran'daki Azerbaycanlılar için daha geniş kültürel haklar talep etmiştirler. Bu haklar, anayasada tanınan Azerbaycan Türkçesinde eğitimi ve Azerbaycan'ın kültürel ve tarihi günlerini kutlamayı da içermektedir.

Tebriz Üniversitesinde Makine Mühendisliği bölümü öğrencisi olan Sejjad Radmehr, aynı üniversitede İslami Öğrenci Birliğinin üyeleri ve Hukuk bölümü öğrencisi olan Feraz Zehtab ve Aydın Khajei'yle birlikte 17 Temmuz 2008 günü üniversitenin girişinde gözaltına alınmıştır. Öğrencilerin nereye götürüldüğüne dair bir bilgi yoktur, ancak üçünün de aileleriyle birkaç kısa telefon görüşmesi yapmalarına izin verilmiştir. Gözaltına alınmalarından sonra güvenlik görevlileri evlerini aramış ve bazı kişisel eşyalara el koymuştur.

Gözaltına alınmadan önce Sejjad Radmehr, Tebriz Üniversitesinde yönetimin bazı diğer öğrencileri okuldan uzaklaştırmasına tepki olarak 11 Mayıs'ta başlatılan bir açlık grevine katılmıştı. Bu nedenle okuldan uzaklaştırılmış ve bir ay süreyle öğrenci hakları ellerinden alınmıştır. Feraz Zehtab ve Aydın Khajei de öğrencilerin uzaklaştırılmasına karşı protesto gösterilerinde yer almışlardır. Öğrencilerin üçü de 2006 yılının Mayıs ayında bir gösteriye katılmaları nedeniyle bir dönem boyunca okuldan uzaklaştırılmışlardı.

Sejjad Radmehr, Feraz Zehtab ve ve Aydın Khajei'nin yakın arkadaşı olan Dariush Hatemi de 17 Temmuz günü gözaltına alınmıştır. O bu sırada orduda askerlik görevini yerine getiriyordu. 13 Ağustos'ta öğrenci aktivist Amir Mardani Tebriz Üniversitesi'nde gözaltına alınmıştır. Aktivistin ailesiyle iki telefon görüşmesi yapmasına izin verilmiştir ancak onlarla yüzyüze görüşmesi ve avukat tutması engellenmiştir. "Güvenlik güçleriyle işbirliği yapmaktan kaçındığı" belirtilen aktivistin şiddete ve kötü muameleye maruz kaldığından özellikle endişe edilmektedir.

Makine Mühendisliği bölümü öğrencisi olan Mansour Aminian ve Coğrafya bölümü öğrencisi Maqsoud Ahdi, Tebriz Üniversitesi'nin İslami Öğrenci Birliğine üyedirler. 20 Ağustos günü Mansour Aminian, çağrıldığı İstihbarat Bakanlığı ofisinde, Maqsoud Ahdi ise kendi evinde gözaltına alınmışlardır. Her ikisinin de evleri aranmıştır. Öğrencilerin aileleriyle iki telefon bağlantısı kurmalarına izin verilmiş ve hakim karşısına çıkarılmışlardır. Hakim, İran anayasasını ihlal ederek öğrencilerin gözaltı süresini iki ay uzatmıştır.

İsfahan Malik Eşter Üniversitesi Gemi Mühendisliği bölümü son sınıf öğrencisi olan Majid Makuyi, 31 Ağustos günü babasının Doğu Azerbaycan eyaletinin Hoy şehrindeki evinde gözaltına alınmıştır. Makuyi'nin kişisel eşyaları incelenmiş ve el koyulmuştur. ADAPP'ın kaynaklarına göre öğrencinin Urmiye şehrindeki İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezine götürülmüş olma ihtimali vardır. Makuyi'nin son iki ayda Urmiye ve Hoy şehirlerinin İstihbarat Bakanlığı çalışanları tarafından düzenli olarak sorgulanmaya çağrıldığı bildirilmiştir. Şu anda Tebriz'e götürülmüştür.

Seccad Radmehr'in Urmiye Üniversitesi öğrencisi olan kardeşi Elahe Radmehr, güvenlik güçleri tarafından tehdit edilmiştir. Kimliği belirtilmeyen üniversite görevlileri ona, kardeşinin gözaltına alınmasına dair bilgi verirse
üniversiteden uzaklaştırılacağını söylemişlerdir. Diğer öğrenci aktivistlerin aile bireyleri de İstihbarat Teşkilatı tarafından tehdit edilmiştirler. Sejjad Radmehr'in annesi, oğlunun durumu öğrenmek için 23 Ağustos'ta gittiği Tebriz Üniversitesinde tehdit edilmiştir. Feraz Zehtab'ın annesi Radio Farda'yla yaptığı röportajda şu açıklamayı yapmıştır: "Bize doğru cevabı vermiyorlar. Hapishane yetkililerinden sordum, bilgileri olmadığını söylediler. İstihbarat Teşkilatına da sordum ama bana hiç ceap vermediler. Oğlumun nerde tutulduğunu bilmiyorum ve sadece bir kez sesini duyabildim."

GENEL BİLGİLENDİRME: İran Azerbaycanlıları çoğunlukla Şii inançlıdırlar ve İran nüfusunun %25-30'luk bir oranını oluşturup İran’ın en büyük azınlığı olarak bilinmektedirler. Çoğunlukla İran'ın kuzeyinde yaşayan bu topluluk, topluma entegre olmuş olsa bile, son yıllarda Anayasada tanınmış olan Azerbaycan Türkçesinde eğitim ve Azerbaycan'ın kültürel ve tarihi bayramlarını kutlama gibi kültürel ve dil hakları istekleri bariz şekilde artmıştır.

ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen Farsça, İngilizce, Fransızca ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:

- Yetkilileri, adları belirtilen sekiz aktivistin işkence ve kötü muameleye maruz kalmadıklarını garanti etmeye çağırın,

- Yetkilieri, gözaltındaki sekiz aktivistin aileleriyle düzenli olarak iletişim kurmalarını ve avukat tutmalarını sağlamaya çağırın, ayrıca gerekirse sağlık yardımı verilmesini isteyin,

- Eğer tutuklananlar sadece ifade özgürlüğü ve toplanma haklarını kullandıkları için tutuklanmışlar ise, düşünce suçlusu olduklarını ve en kısa zamanda şartsız ve kayıtsız serbest bırakılmaları gerektiğini belirtin.

Devamını oku...

9 Azerbaycanlı aktivist:İşkence ve kötü muamele / hücrede tutulma endişesi

Aşağıda adları geçen 9 Azerbaycanlı aktivistlere, 10 Eylül’de tutuklandıklarından beri kimse ile görüşmelerine izin verilmemektedir. Adı geçen kişiler Tahran Evin hapishanesinde, İran İstihbarat Bakanlığına ayrılmış olan 209 nolu koğuşta bulunan hücrelerde tutulmaktadırlar ve işkence ve kötü muameleye maruz kalma tehlikesi ile karşı karşıyadırlar.

PUBLIC AI Index: MDE 13/141/2008
22 Eylül 2008

UA 269/08 İşkence ve kötü muamile / hücrede tutulma endişesi

İRAN

Alireza (Elirza) Serrafi (m), aged 53, inşaat mühendisi, gazeteci ve kültürel haklar aktivisti

Akbar (Ekber) Azad (m), yazar

Hassan (Hesen) Rashidi (m), mühendis, yazar ve öğretmen

Sa’id (Seid) Mohammadi (Mehemmedi) Mughanli (m), şair ve gazeteci

Hassan (Hesen) Rahimi (Rehimi) Bayat (m), inşşat mühendisi, insan hakları aktivisti

Hossein Haydari (alias Huseyn Heyderi) (m), öğrenci

Abbas Na’imi (Neimi) (m), kültürel haklar aktivisti

Mehdi Na’imi (Neimi) (m), şair ve üniversite hocası

Sayyad Mohammadian (alias (Seyyad Mehemmedian) (m), aktivist

Yukarda adları geçen 9 Azerbaycanlı aktivistlere, 10 Eylül’de tutuklandıklarından beri kimse ile görüşmelerine izin verilmemektedir. Adı geçen kişiler Tahran Evin hapishanesinde, İran İstihbarat Bakanlığına ayrılmış olan 209 nolu koğuşta bulunan hücrelerde tutulmaktadırlar ve işkence ve kötü muameleye maruz kalma tehlikesi ile karşı karşıyadırlar. Bu tutuklamaların 1 Mehr (23 Eylül), İran’da okulların açılış gününde gerçekleşen okul boykotu eylemini önlemek için yapıldığı düşünülmektedir. Uluslararası Af Örgütü tutuklanan insanların düşünce suçlusu oldukları kanaatinde ve bu kişilerin sadece ifade özgürlüğü ve toplanma haklarını barışçıl bir şekilde kullandıkları için tutuklandıklarını düşünmektedir.

10 Eylül akşam saatlerinde, İstihbarat Bakanlığının yetkilileri oldukları düşünülen sivil memurları, iftar için toplanan 18 İran Azerbaycanlısını gözaltına almışlar. İftar yemeği, kendisi de gözaltına alınmış olan Azerbaycanlı aktivist, Sayyad Mohammadian’ın evinde idi. Gözaltı sırasında herhangi bir yargı kararı gösterilmeden, kişiler tutuklanmıştır. Genelde yazar, gazeteci ve insan hakları savunucuları olan gözaltına alınan kişiler, İran Azerbaycanlılarının tanınmış aktivislerindendir.

Gözaltına alınan 18 kişi arasında kadınlar ve çocuklar da bulunmakta idi, ama daha sonra bu kişiler serbest bırakıldı. Serbest bırakılan kadınlar ve erkekler ifadeleri alındıktan sonra teminat karşılığı serbest bırakılmışlardır. Serbest bırakılan kadınlar arasında Düşünce tutuklusu Abbas Lisani’nin eşi Ruqeyye Elizade Lisani de vardı. (bakınız: UA 163/06, MDE 13/063/2006, 08 June 2006, and follow-ups). Çiftin üç çocuğu da kısa bir süre gözaltına alınmıştır.

İçerde (hücrede) bulunan 9 kişinin ailesi, tutuklanan kişilere karşı öne sürülecek suçlamalarla ilgili, henüz herhangi bir bilgi elde edememişlerdir. 15 Eylül tarihinde, Tahran mahkemesinden bir yetkili, tutuklular arasında olan Alireza Serrafi’inin eşi Vejihe Fukur Serrafi’ye gözaltına alınanların Tahran Evin hapishanesi 209 nolu koğuşta bulunan hücrede tutulduklarını ve soruşturmanın bir kaç hafta sürebileceğini söylemiştir.

Daha sonra Vejihe Fukur Serrafi, İran dışında Farsça yayın yapan Radio Farda’ya konuşarak, olay hakkında bilgi vermiştir. 18 eylül tarihinde, yetkililer zorla Serrafi’nin evine girmişler ve dizüstü bilgisayar, Alireza Sarrafi’ye ait olan elyazmalar, Azerbaycan Türkçe’sinde olan tüm kitaplar, CD’ler ve ailenin kimlik belgeleri ile pasaportlar da olmak üzere onların özel eşyalarını karıştırarak el koymuşlar. Bu sırada yetkililer, “Pantürkist’ler ve milliyetçilere karşı güç kullanabileceklerini ve her türlü engeli kaldırma, ve tutuklama hakkına sahip olduklarını” elle yazılmış bir belge ile göstermişler. Uluslararası Af Örgütü, bunun bir yetki belgesi olabileceğinden emin değildir.

Geçen yıllarda İran Azerbaycanlı aktivistler, öğretim yılının ilk gününü boykot etme çağrısında bulunmuşlardı. Bu çağrı İran Azerbaycanlı çocuklarının Azerbaycan Türkçe’sinde eğitim alabilme haklarını kullanmaları için her yıl yapılan bir eylemdir (bakınız: http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/108/2006/en/dom-MDE131082006en.html). 1 Mehr (13 Eylül) İran’da eğitim yılının ilk günüdür. Bu tutuklamalar da boykot eylemlerini önleme amacı ile yetkililer tarafından yapılmış olabilir.

Zemin Bilgi (background):

İran Azerbaycanlıları genelde şii’dir ve İran nüfusunun 25-30 oranını oluşturarak, İran’ın en büyük azınlığı olarak bilinmektedir ve çoğu İran’ın kuzeybatı ve kuzeyinde yaşamaktadırlar. Topluma iyi entegre olmuş olsalar da, son yıllarda, Anayasada tanınmış olan Azerbaycan Türkçe’sinde eğitim ve Azerbaycan’a has kültürel ve tarihi bayramları kutlama isteklerinin yanı sıra başka kültürel ve dil hakları istekleri de bariz şekilde artmıştır.

Önerilen Eylemler:

Lütfen bu çağrıyı en kısa zamanda Farsça, Arapça, Fransızca, ve kendi dilinize çevrin:

-İran yetkililerinden Azerbaycanlı aktivistleri, Alireza Serrafi, Akbar Azad, Hassan Rashidi, Sa’id Mohammadi Mughanli, Hassan Rahimi Bayat, Hossein Haydari, Abbas Na’imi, Mehdi Na’imi,ve Sayyad Mohammadian’ın işkence ve kötü muameleye maruz kalmadıklarına dair güvence verilmesini ısrarla talep edin.

-İran yetkililerinden tutuklanan 9 kişinin aileleri ile görüşmelerine, avukat tutma haklarını kullanmalarına ve gerektiğinde sağlık hizmetlerden yararlanmalarına izin verilmesini ısrarla talep edin.

-Yetkililere, 10 Eylül tarihinde tutuklanan herkesi, eğer belli bir suşla itham edilmemişlerse, serbest bırakmaları için çağrıda bulunun.

-Dikkat edilsin, eğer tutuklananlar sadece ifade özgürlüğü ve toplanma haklarını kullandıkları için tutuklanmışlar ise, düşünce suçlusudurlar ve en kısa zamanda şartsız ve kayıtsız serbest bırakılmalıdırlar.

Çağrı:

İstihbarat Bakanlığı’na:
Gholam Hossein Mohseni Ejeie
Ministry of Information
Second Negarestan Street
Pasdaran Avenue
Tehran, Islamic Republic of Iran
Email: iranprobe@iranprobe.com

Yargı Erki Başkanlığı’na:
Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi
Howzeh Riyasat-e Qoveh Qazaiyeh / Office of the Head of the Judiciary
Pasteur St., Vali Asr Ave., south of Serah-e Jomhouri, Tehran 1316814737, Islamic Republic of Iran
Email: info@dadgostary-tehran.ir

Bir kopyası da:
İran İnsan Hakları Merkezi Başkanlığı’na:
Mohammad Javad Larijani
Howzeh Riyasat-e Qoveh Qazaiyeh (Office of the Head of the Judiciary)
Pasteur St, Vali Asr Ave., south of Serah-e Jomhouri, Tehran 1316814737, Islamic Republic of Iran
Fax: +98 21 3390 4986 (please keep trying)
Email: int_aff@judiciary.ir

ve İran’ın ülkenizdeki temsilcisine gönderiniz.

Devamını oku...

13 Eylül 2008 Cumartesi

İFTAR DAVETİNDE TUTUKLANAN GÜNEY AZERBAYCANLI FAALLERİN NERDE HAPSEDİLDİKLERİ BELLİ DEĞİL

10 Eylül 2008 Çarşamba günü Güney Azerbaycanlı tanınmış siyasi mahpus Abbas Lisani'nin ailesi şerefine verilen iftar davetinde Abbas Lisani'nin hayat arkadaşı Rukeyye Lisani ile 9,10 ve 13 yaşlarındaki çocukları Sevda,Atiila ve Oktay dahil olmak üzere yaklaşık 20 Azerbaycanlı tutuklandı. Hapsedilenler Güney Azerbaycan'ın yazar, gazeteci, öğrenci ve kültürel aktivistleridir.

Hapsedilenler arasında, bir yıla yakındır basımı devlet tarafından durdurulmuş folklor dergisi "Dilmac"ın baş yazarı ve imtiyaz sahibi, gazeteci yazar Ali Rıza Sarrafi, gazeteci Mühendis Hasan Raşidi, yazar Ekber Azad, "Yaşmak" dergisinin yazarı, şair Said Muğanlı, Hoy şehrinden Abbas Naimi, "Azerbaycan Gençler Evi"nin eski başkanı, şair Ekrem Neccari (Abbas Naimi'nin eşi), Erdebilli Azerbaycan Türkçesi öğretmeni Mehdi Naimi, öğrenci dergisi "Ulus"un baş yazarı Hüseyin Heydari, Ferhad Rızayi, Şehbaz İbrahimzade, Mehemmed Abbaspur, Rubab Azimi Gergari, Yusuf Huşyar ve iftar davetine ev sahipliği yapan Seyyad Mehemmediyan (Ovçu)'nun bulunduğu kesinleşti.

Tutuklananlardan Abbas Lisani'nin ailesi birkaç saat sonra serbest bırakılsalar da diğer tutukluların neyle suçlandıkları ve nerde hapsedildikleriyle ilgili hiçbir bilgi yok.

Kerec şehrinde yaşayan Azerbaycanlı insan hakları savunucu Mühendis Hasan Rahimi ise aynı gün tutuklandı. Hasan Rahimi son iki ayda tutuklanan Güney Azerbaycanlı öğrenciler hakkında raporlar hazırlayıp, Radyo "Ferda" ile VOA'nın Farsça TV kanalına roportajlar vermişti.

Hapsedilenler arasında "Varlık" dergisinin yazarları da görülmektedir. Ali Rıza Sarrafi, Hasan Raşidi ve Ekber Azad İran'da en uzun yayınlanan Türkçe gazete olan ve bütün Türk Dünyasında tanınan Varlık dergisi yayına başladığından beri bu derginin yazarları arasındadırlar. Mühendis Ali Rıza Sarrafi ayrıca İran hükümeti tarafından yayınına son verilen "Dilmac" dergisinin imtiyaz sahibi ve baş yazarıdır. Sarrafi aynı zamanda Türk dili ve folkloru eğitmeni, siyasi aktivist ve insan hakları savunucusu olarak da tanınmaktadır.

Mühendis Hasan Raşidi ve Ekber Azad, Varlık dergisinden başka "Keyhan-ı Havayi" gazetesi tarafından yayınlanan "Yol" dergisi, "Yarpaq", "Navid-i Azerbaycan" ve "Ümid-e Zencan" gibi gazetelerin de yazarlarıdırlar.

Onlar Güney Azerbaycanlı çocuklar için çeşitli programlar hazırlayan "Çiçekler" organizasyonunun da kurucularıdırlar. 55 yaşındaki Hasan Raşidi "Dilimizin Ses Grameri" ve "Türk Dili ve onun İran'daki mevkisi" (Farsça) kitaplarının da yazarıdır. Hasan Raşidi 2006 yılının Mayıs ayında "İran" gazetesinde Azerbaycanlılara hakaret eden makale ve karikatüre karşı yapılan protesto gösterilerinden sonra 3 aya yakın hapsedilip para cezası karşılığında serbest bırakılmıştı.

"Ferangiz ve Kırmızı Elbise" adlı çocuk kitabının yazası Ekber Azad ise 2004 yılının Haziran ayında Güney Azerbaycanlıların Babek kalesindeki yürüyüşüne katıldığı için gözaltına alınp 67 gün boyunca işkence edilerek Eher, Tebriz ve Tehran şehirlerinde Ettelaat memurları tarafından sorguya çekilmişti. O para cezası karşılığı serbest bırakıldıktan sonra Inkilap Mahkemesi tarafından bir yıl ve temyiz mahkemesi tarafından dört ay hapis cezasına çarptırıldı. 2006 yılının Aralık ayında cezasının geri kalanı için Eher şehrinin hapishanesine gönderildi.

10-11 Eylül'de tutuklananların arasında daha önce hapiste yatanlar sadece Hasan Raşidi ve Ekber Azad değil;

-"Yarpaq" gazetesinin eski yazarlarından olan ve şimdi "Yaşmak" dergisinde çalışan gazeteci şair Said Muğanlı da 2002 yılının Aralık ayında ve 2004 yılının Nisan'ında gözaltına alınarak İran Ettelaat memurları tarafından haftalarca sorguya çekilmişti. Said Muğanlı son aylarda Güney Azerbaycan şairleri arasında basın yoluyla yürütülen "Kızıl Alma" şiir festivalinin birincisi olmuştu.

-Tehran'da yaşayan Koşaçay'lı (Miyandab) milli aktivist Seyyad Mehemmediyan (Ovçu) 2003 yılının Aralık ayında İran Ettelaat memurları tarafından tutuklanıp yaklaşık 2 hafta İran güvenlik hapishanesinde tutulmuştu. 10 Eylül'de verilen iftar yemeğine Tehran'ın Nevvab sokağında ev sahipliği eden Mehemmediyan'ın evi güvenlik güçleri tarafından arandı ve onun bilgisayarı ile bazı kişisel eşyalarına el konuldu.

-Azerbaycan Türkçesi öğretmeni,şair ve kültürel-siyasi aktivist Erdebil'li Mehdi Naimi 2005 yılının Nisan ayında Ettelaat memurları tarafından tutuklanıp 12 gün hapisten sonra para cezası karşılığı serbest bırakılmıştı.

SON İKİ AYDA TUTUKLANAN GÜNEY AZERBAYCANLI ÖĞRENCİLER:

Çarşamba ve Cuma akşamı İran'ın Tehran ve Kerec şehirlerinde toplam 20 Azerbaycanlının hapsedilmesi ile son iki ayda İran'da hapsedilen Güney Azerbaycanlı yaar,gazeteci,insan hakları savunucu ve öğrencilerin sayısı 25 kişiyi aştı.

17 Haziran'dan beri en az 10 Güney Azerbaycanlı öğrenci hapsedildi. Hapsedilenlerden sadece Vedud Esedi ile Şahruh Hatemi serbest bırakıldılar ve diğer 8 öğrenciye aileleriyle görüşme imkanı ile avukat tutma hakkı tanınmıyor.

Mahpusların aileleri onların işkence görme ihtimallerinin yüksek olmasından dolayı kaygılandıklarını belirttiler. 17 Haziran'da Tebriz Üniversitesinde tutuklanan Seccad Radmehr, Feraz Zehtab, Aydın Hacei ve Daryuş (Elçin) Hatemi, 20 Ağustos'ta tutuklanan Mensur Eminiyan ve Meqsud Ahdi, 13 Ağustos'ta Tebriz'de tutuklanan Amir Merdani ve 31 Ağustos'ta Hoy şehrinde tutuklanan Mecid Makuyi'nin (Eldar Xoylu) aileleri İran'ın Mahkeme Yönetiminin başkanı Ayetullah Haşimi Şahrudi'ye açık mektup yazdılar. Aileler mahpuslara yakınlarıyla görüşme ve avukat temin etme hakkı verilmesini istediler.

DİĞER MAHPUSLAR

Siyasi mahpusların aileleri ve insan hakları savunucuları, İran güvenlik güçleri tarafından tehdit edildikleri için, İran zindanlarında bulunan Güney Azerbaycanlılar hakkında düzenli ve net bilgiler elde etmek her zaman mümkün olmuyor.

Bu nedenle Azerbaycan Siyasi Mahpuslarını Müdafaa Komitesi (ASMEK), yayınladığı bilgilerin doğru olduğunu, ancak tam olmadığını bildirir. Yukarda belirtilen isimler dışında şu anda hapiste olanların adları ASMEK'in kesinleştirdiği bilgilere göre şöyledir:

-Abbas Lisani: Güney Azerbaycan'ın tanınmış siyasi ve kültürel aktivisti Abbas Lisani, 2006 yılının Haziran ayından beri hapistedir. Tutuklandıktan sonra maruz kaldığı baskılardan dolayı defalarca uzun süreli açlık grevlerine girdi. 6 Mart 2008'de hayat arkadaşının ve üç çocuğunun yaşadığı Güney Azerbaycan'ın Erdebil şehrinden tahminen 2000 km uzakta olan İran'ın Yezd şehrindeki hapishanesine sürgün edildi. Eşi Rukeyye Lisani, aynı dönem 13,10 ve 9 yaşlarında olan çocuklarıyla birlikte Yezd şehrinin hapishanesine gittiklerini, ancak saatlerce görevlilere ısrar ettikten sonra sadece 10 dakika görüşebildiklerini ASMEK'e bildirdi. Onun anlattığına göre ancak küçük çocuğunun ağlaması nedeniyle görüşe izin verilmiş. Bu ağır şartlar sebebiyle 6 aya yakındık ki başka görüşme gerçekleşmedi. Rukeyye Lisani insan hakları kuruluşlarına verdiği bilgilerden dolayı İran'ın Ettelaat görevlileri tarafından bir süre tutuklandı ve telefonla tehdit edildi.

-Mehdi Nuri (Elman): Sulduz Özel Azad Üniversitesi öğrencisi. 2006 Mayıs ayı yürüyüşleri ile ilgili Sulduz'da (Neqade) tutuklanıp 80 gün işkence görerek sorgulandı. Daha sonra mahkeme tarafından iki yıl hapis cezası aldı ve 8 Mayıs 2007'de tutuklanarak tekrar hapishaneye gönderildi. Şu anda Tebriz Hapishanesinde tutuluyor.

-Ahmed Hüseynpur: 30 Ağustos'ta Tebriz'de tutuklandı ve nerde hapsedildiği belli değil.

-Hamid Rustemi (Arğış): 2008 Mayıs ayında Hoy şehrinin hapishanesine gönderildi, "Karlı Erk" ve "...ve senin hikayelerin" adlı hikaye kitaplarının yazarı, 21 Şubat 2007'de Dünya Ana Dili Günü eylemlerine katılmak istediği için mahkemeye çıkarıldı. Batı Azerbaycan eyaleti mahkemesi tarafından verilen ceza bir yıl hapis ve iki yıl Bicar şehrine sürgün edilmek oldu.Ayrıca 3 yıl boyunca bütün eserlerinin ve yazılarının yayınlanması yasaklandı.

-Hüccetül İslam Azimi Kadim: Din adamı. 2 Mayıs 2008'de dini başkent olan Kum şehrinin Lengrud hapishanesine gönderildi. Ana dilde eğitim hakkı için çalışmaları bulunan din adamı, daha önce Tebriz, Erdebil ve Kum şehirlerinde en az 4 kere hapsedildi.

-Arif Ulufi: 31 Mayıs 2008'de Urumiye şehrinin hapishanesine gönderildi. Nahcivan universitesinde öğrencidir.21 Şubat 2007'de Dünya Ana Dili Günü gösterilerine katıldığı yargılandı.

-İbrahim Caferzade: 21 Haziran'da Hoy hapishanesine gönderildi."Evrin" adlı sivil toplum kuruluşunun başkanı. Siyasi ve kültürel faaliyetleri nedeniyle 1999 yılından beri en az 7 kere hapsedildi, en son 21 Şubat 2007'de Dünya Ana Dili günü gösterilerine katılmak istediği için yargılandı. Batı Azerbaycan eyaleti mahkemesi tarafından verilen son ceza, bir yıl hapis ve iki yıl İran'ın güneyindeki Brazcan şehrine sürgün edilmek oldu. Bütün toplumsal-kültürel faaliyetlerine 3 yıl, milletvekilliği ve belediye seçimlerine adam olmasına ise bir dönem (4 yıl) yasak koyuldu.

-İbrahim Reşidi (Savalan): 5 Ağustos 2008'de Urumiye hapishanesine gönderilen şair ve yazardır. Azerbaycan öğrenci hareketinde önemli rolü bulounan İbrahid Reşidi, Urumiye Üniversitesinin mekanik mühendisliği fakültesinden mezun.O "Azer Torpaq" teşkilatının kurucusu, Urumiye Üniversitesinin "Ustad Şehriyar" derneğinin başkanı, "Ulduz", "Bulud", "Bakış" ve "Oyanış" dergilerinin yazarı oldu. Geçmişte de en az 5 kere Urumiye, Tehran, Eher ve Erdebil şehirlerinin hapishanelerinde tutuldu.

-Mehemmed Nesiri: 2008 Ağustos ayında 6 ay hapis cezasını çekmek için, Güney Azerbaycan'ın Maku şehrinin hapishanesine gönderildi.

-Ali Abbasi: Erdebil zindanında tutuklu bulunuyor.(oyrenci.com sitesinin yayınladığı raporda yer alan bilgilere göre 2008 yılının Temmuz ayında beş yıllık hapis cezasını çekmek üzere Erdebil hapishanesine yerleştirildi. 13 Aralık 2007 tarihinde tutuklanıp 38 gün boyunca ağır işkence altında sorgulanıp, ailesiyle görüşme ve avukat tutma hakkından mahrum bırakıldı.Devlet güvenlik yetkilileri tarafından gördüğü fiziksel ve zihinsel işkenceler altında suçlamaları kabul etmeye zorlandı.Önce 11 yıl olan hapis cezası, temyiz mahkemesinin kararıyla 5 yıla indirildi.)

Azerbaycan Siyasi Mahpuslarını Müdafaa Komitesi (ASMEK), İran hükümetinin Güney Azerbaycanlı kültürel-siyasi aktivistleri, yazarları, gazetecileri, insan hakları savunucularını ve öğrencileri tutuklamasının uluslararası kurallara aykırı bir davranış olarak değenlendiriyor.ASMEK'e gelen bilgiye göre mahpusların aileleri, onlar hakkında basına ve kuruluşlara her hangi bir bilgi vermemek için korkutulup tehdit edildiler.Tebriz Universitesinin öğrencisi Mansur Eminiyan'ın ailesine "herhangi bir gazete veya radyoya roportaj verdikleri takdirde daha büyük baskıyla karşılaşacakları" söylendi.Korkutulan ailelerden medya tarafından sorulduğunda "her hangi bir yakınlarının hapsedilmediği" şeklinde konuşmaları istendi. ASMEK gözaltına alınanların birçoğuna avukat hakkı tanınmadığı ve suçlamaları kabul etmek için işkenceye maruz kaldıklarını tespit etti.

ASMEK İran hükümeti ve mahkeme yetkililerini uluslararası kanunlara ve İran hükümetinin de imza attığı insan hakları anlaşmalarına uymaya çağırır.

Bütün siyaset ve düşünce mahpuslarının özgürlüğü dileğiyle...

Azerbaycan Siyasi Mahpuslarını Müdafaa Komitesi-ASMEK
Sözcü: Ali Rıza Quluncu,
quluncu@gmail.com

Devamını oku...

9 Ağustos 2008 Cumartesi

FRONT LINE kuruluşunun İran Azerbaycanı insan hakları savunucularının Tutuklanması ve Kötü Muamele Görmesi ile İlgili Raporu

Hamid Valayi, Vedud Esedi ve Seccad Radmehr, İran'da Azerbaycanlıların haklarını şiddet içermeyen bir şekilde savunmak için çalışmalar yürüten aktivistlerdir. Raporlar ve fotograflar, sorgu sırasında işkence ve kötü muamele gördükleri endişesini vermektedir.

Hamid Valayi 15 Temmuz 2008 tarihinde Tebriz şehrinde güvenlik teşkilatı tarafından tutuklandı. Sorgu sırasında kötü muamele ve işkenceye maruz kaldığı tespit edildi.

Ailesinin talebiyle hapishane hastanesine gönderildi ve sorgusu sırasında oluşan yaraların tedavisi sırasında ailesiyle de görüşmesine izin verildi. Raporlara göre Hamid Valayi'nin 4 dişi kırılmış, damağı zarar görmüş ve sağ dizinde de kırık var. Ayrıca sorgu sırasında aldığı şiddetli darbeler yüzünden bir kaç kere bilinç kaybına uğradığı rapor edildi.

Seccad Radmehr 17 Temmuz 2008 tarihinde güvenlik birimleri tarafından Tebriz Üniversitesinin girişinde mezuniyet tezini sunduktan hemen sonra tutuklandı. Bu tutuklamanın Seccad Radmehr'in 11 Mayıs 2008 tarihinde üniversitede şiddet içermeyen bir oturma eylemine katılmasıyla ilişkili olabileceği sanılıyor.Oturma eylemi insan hakları aktivistlerinin tutuklanmalarını protesto etmek için yapılmış ve üniversite öğrencilerinin katılımıyla gerçekleşmişti.Seccad Radmehr şu an hala tutuklu bulunmaktadır ve hakkında hiç bir suçlama belirtilmemiştir.

Vedud Esedi, 22 Temmuz 2008 tarihinde Reşt şehrindeki evinde tutuklandı.

Alınan bilgilere göre 4 güvenlik görevlisi, Esedi'nin evini arayarak bilgisayarına, cdlerine ve diğer kişisel eşyalarına el koydu. Vedud Esedi'nin şu anda nerde tutulduğu hakkında yetkililer tarafından kesin bir bilgi verilmese de Tahran'ın Evin hapishanesinin 209. bölümünde tutulduğu sanılmaktadır. Hakkında hiç bir resmi suçlama belirtilmemiştir.

Hamid Valayi, Vedud Esedi ve Seccad Rahmehr'in tutuklanması onların İran'da Azerbaycanlıların haklarını savunan barışçıl eylemleriyle doğrudan alakalıdır. Hamid Valayi'nin uğradığı kötü muameleyi kanıtlayan raporlar ve fotograflar, Seccad Radmehr, Vedud Esedi ve diğer siyasi mahpusların da işkence gördüğü endişesini uyandırmaktadır. Seccad Radmehr, Vedud Esedi ve Hamid Valayi'nin tutuklanmaları, İran'da Azerbaycan Türklerine yönelik baskının bir uzantısıdır.

http://www.frontlinedefenders.org/node/1532

Devamını oku...

20 Haziran 2008 Cuma

Uluslararası Af Örgütü- İran'da İnsan Hakları Durumu: 2008 Yıllık Raporu

Yetkililer ifade, örgütlenme ve toplanma özgürlüğüne yoğun kısıtlamalar getirmeye devam etmektedirler. Onlar sivil toplum aktivistlerine, kadın hakları ve diğer insan hakları savunucularına ve azınlık hakları aktivistlerine baskı yapmaktadırlar. Aktivistler gözaltına alınmakta, tutuklanmakta ve çoğunlukla adil olmayan yargı süreçlerinden geçmekte olup, yolculuk yasağı getirilmesi ve toplantılarının dağıtılması gibi sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Gözaltındakilere yönelik işkence ve kötü muamele yaygın olup cezasız kalmaktadır. Raporlara göre kırbaçlama ve organ kesme cezaları uygulanmaktadır. En az 346 kişinin idam edildiği bilinmektedir , ancak gerçek sayının daha yüksek olmasına ihtimal verilmektedir. İki erkek taşlanarak öldürülmüştür. İdam edilenler arasında sekiz çocuk suçlu da vardır.

İran İslam Cumhuriyeti

Devlet Başkanı: İran İslam Cumhuriyeti Lideri: Ayetullah Seyyid Ali Hamaney
Hükümet Başkanı: Cumhurbaşkanı: Dr. Mahmud Ahmedinejad
Ölüm Cezası: Uygulanıyor
Nüfus: 72.2 milyon
Ortalama Yaşam Süresi: 70.2 yaş
5 yaş altı ölüm (e/k): 1.000'de 35/34
Yetişkinlerde okuma yazma oranı: yüzde 82.4

Azınlıklara Yönelik Baskı - Ayrımcılık
Azınlık dillerinin okullarda ve devlet binalarında kullanımının yasaklanması devam etmektedir. Azınlıkların siyasete daha fazla katılımı ile ekonomik, sosyal ve kültürel haklarının tanınması için kampanyalar yürütenler tehditler, gözaltı ve tutuklamalarla yüzleşmektedirler. Azınlık mensuplarının kamu sektöründe istihdama erişimi "gozineş" (seçim) kanunlarıyla engellenmektedir. Bir çok kadın, dışlanmış dini ve etnik azınlıkların mensubu olmaları ve kimi toplumlarda, örneğin Beluci ve Kürt topluluklarında kadına yüklenen aşağı konum nedeniyle iki kat baskı görmektedirler.

Azerbaycanlılar
Aktivistler, İran Azerbaycanlılarının çoğunlukta bulunduğu bölgelerde Azerbaycan Türk dilinin okul ve devlet hizmetlerinde kullanılmasını talep etmeye devam etmektedirler. Şubat ayında, Uluslararası Anadil Günü kutlamalarıyla ilgili onlarca aktivist gözaltına alınmıştır. "Milli güvenlik aleyhine faaliyet"le suçlanan dört aktivist Eylül ve Kasım ayları arasında tecrit gözaltısında tutulmuşlardır. Onlar, üniversite ve okulların Azerbaycan Türkçesinde eğitim olmaması nedeniyle sembolik olarak bir gün boykot edilmesi sırasında tutuklanan 18 kişi arasında olup akıbetleri bilinmemektedir.

Esger Ekberzade, "illegal siyasi parti kurmak", " 'Pan-Türkist' belgeler oluşturmak ve yaymak", "Azerbaycan kültürüyle ve geleneksel dansıyla ilgili topluluklarda yer almak" ve "insan hakları sitelerine bilgi göndermek" suçlamalarıyla Aralık ayında Erdebil'deki bir mahkeme tarafından Sistan-Beluçistan eyaletinde geçirilmek üzere beş yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.

Devamını oku...

5 Haziran 2008 Perşembe

Azerbaycanlı Kültürel AKtivistler:Sağlık Endişesi/ İşkence ve Kötü Muamele Korkusu

KAMUSAL BELGE
AI Indeks: MDE 13/078/2008
5 Haziran 2008

UA 158/08 Sağlık Endişesi/ İşkence ve Kötü Muamele Korkusu/ Olası Düşünce Mahkumları

İRAN

Azerbaycanlı Kültürel AKtivistler:

Hasan Asadi, (ya da Hesen Esedi) (E), 30
Ali Sadeqi (ya da Ali Sadıki) (m), 35
Hojjat Tarverdian (Hoccet Tarverdiyan) (E), 40
Akbar Hosseinzadeh (Ekber Hüseyinzade) (E), 34
Ahad Razavi (ya da Ehed Rezevi), (E), 20
Amir Mohammad Banai Sadeq (Emir Muhammed Benayi Sadık) (E)

Ve diğer yüzlercesi..

Yukarıda adları belirtilen şahıslar, 16 Mayıs'tan beri gözaltında tutulan yüzlerce kişiden birkaçıdırlar. Onlar 2006 yılının Mayıs ayında devlet gazetesinde, Azerbaycanlıların büyük çoğunluğu tarafından hakaret olarak kabul edilen bir yayına karşı yapılan protesto gösterilerinin yıldönümünde gözaltına alınıp, işkence ve kötü muamele görme riski altındadırlar. Emir Muhammed Benayi Sadık ve Ehed Rezevi'nin son birkaç günde işkenceye maruz kaldıkları açıklanmıştır.

Azerbaycanlı aktivist Hasan Asadi, protestoların yıldönümü olan 22 Mayıs 2008'den birkaç gün önce kaybolmuştur. Aile bireyleri, Asadi'nin nerde tutulduğuna dair hiçbir bilgileri olmadığını ve yetkililer tarafından, durumu kamu gündemine getirmemeleri konusunda tehdit edildiklerini bildirmişlerdir. Buna rağmen aile konuyu gizli tutmamaya karar vermiştir. Hasan Asadi daha önce 2007 yılında birkaç ay gözaltında tutulmuş ve işkenceye maruz kalmıştır.

Ali Sadıki, 16 Mayıs günü Tebriz'deki işyerinde güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştır. Memurlar işyerini ararken 2006 yılındaki yayının protesto gösterilerinin yıldönümüyle ilgili ilanlar bulmuşlardır. Güvenlik güçleri daha sonra Sadıki'nin evini, yetkileri olmadığı halde aramış ve bilgisayarına, kitaplarına, cd ve posterlerine el koymuşlardır. Merkezi Kanada'da olan İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin verdiği bilgilere göre evinin aranması 22 Mayıs'a kadar devam etmiştir. 22 Mayıs günü ailesi, Sadıki'nin Tebriz'deki İstihbarat Teşkilatı Merkezinde hücrede tutulduğunu öğrenmişlerdir. Aktivistin neyle suçlandığı halen bilinmemektedir.

Hoccet Tarverdiyan 21 Mayıs günü Tebriz'de bir gösterinin başladığı sıralarda tutuklanmıştır. Güvenlik güçleri katılımcılara saldırmış, yüzlerine göz yaşartıcı gaz sıkmış ve dövmüşlerdir. 27 Mayıs günü aile bireyleri, Tarverdiyan'ın Tebriz'in Bağ-ı Şumal bölgesindeki İstihbarat Teşkilatı merkezinde tutulduğu bilgisini almışlardır. Tarverdiyan'a yönelik suçlamalar belirtilmemiştir.

Emir Muhammed Benayi Sadık ve Ehed Rezevi, söz konusu yayının yıldönümü nedeniyle ilanlar basarken evlerinde gözaltına alınmışlardır. İstihbarat Teşkilatının Tebriz'deki sorgulama merkezinden yeni serbest kalan bazı şahısların verdikleri bilgilere göre Benayi Sadık ve Ehed Rezevi işkenceye maruz kalıp acil sağlık yardımına ihtiyaç duymaktadırlar.
Emir Muhammed Benayi Sadık'in dövülmesi, bacağındaki bir yaranın ağırlaşmasına sebep olmuştur. Serbest bırakılan mahkumların ifadelerine göre Benayi Sadık şiddetli ağrılar çekmekte, ancak İstihbarat Teşkilatı yetkilileri sağlık yardımı almasına izin vermemektedirler.

Ekber Hüseyinzade, 19 Mayıs akşamı Tebriz'deki mağazasında gözaltına alınmıştır. Görgü tanıklarının ADAPP'a ilettikleri bilgilere göre, "Devrim Muhafızları" teşkilatında görev yapan dört memur mağazaya girip müşterilere dışarı çıkmalarını söylemiş ve mağazayı aramışlardır. Ekber Hüseyinzade'yi gözaltına alan memurlar ayrıca en az dört bilgisayara, birçok CDye, kitaplara ve belgelere el koymuşlardır. Gözaltına alınmasından sonra ailesi Hüseyinzade'nin nerde tutulduğunu öğrenmeye çalışmış ancak başarısız olmuşlardır.

GENEL BİLGİLENDİRME:

İran Azerbaycanlıları çoğunlukla Şii inançlıdırlar ve İran nüfusunun %25-30'luk bir oranını oluşturup İran’ın en büyük azınlığı olarak bilinmektedirler. Çoğunlukla İran'ın kuzeyinde yaşayan bu topluluk, topluma entegre olmuş olsa bile, son yıllarda Anayasada tanınmış olan Azerbaycan Türkçesinde eğitim ve Azerbaycan'ın kültürel ve tarihi bayramlarını kutlama isteklerinin yanı sıra başka kültürel ve dil hakları istekleri bariz şekilde artmıştır. Ancak bu talepler İran devlet yetkilileri tarafından bastırılmaktadır.

2006 yılının Mayıs ayında, Azerbaycanlı nüfusun çoğunlukta olduğu kuzeybatı şehirlerinde, İran devlet gazetesinin Azerbaycanlılara hakaret eden yayınına karşı protestolar başladı. Yüzlerce katılımcı tutuklandı ve raporlara göre birçok kişi güvenlik güçleri tarafından öldürüldü, ancak resmi kaynaklar tutuklanan ve öldürülenlerin sayısını daha düşük gösterdiler. 2006 protestolarının yıldönümünde yüzlerce Azerbaycanlı, kültürel kimliklerini savunmak için sokaklara çıktılar.

ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen Farsça, İngilizce, Türkçe ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:

- Yetkilileri, Azerbaycanlı aktivistler Hasan Asadi, Ali Sadıki, Hoccet Tarverdiyan, Ekber Hüseyinzade, Ehed Rezevi ve Emir Muhammed Benayi Sadık'ın işkence ve kötü muameleye maruz kalmadıklarını garanti etmeye çağırın;

- Yetkililerden, altı aktiviste aileleriyle düzenli iletişim kurma ve avukat tutma izni verilmesini, ayrıca gerekirse sağlık yardımı sağlanmasını isteyin;

- İran Anayasasının 38. maddesinde, gözaltındakilerden baskı altında ve zor kullanarak itiraf alınmasının yasaklandığını hatırlatın;

- Yetkililere, 16 Mayıs'tan itibaren gözaltında tutulan herkesi, adli bir suçla yargılanmadıkları halde serbest bırakmaları çağrısında bulunun ve eğer İran Azerbaycanlılarına daha geniş kültürel haklar sağlamak için düzenledikleri şiddet içermeyen barışçıl aktiviteler nedeniyle gözaltında tutuluyorlarsa, hemen ve şartsız bir şekilde serbest bırakılmaları gerektiğini belirtin.

Devamını oku...

30 Mart 2008 Pazar

Abbas Lisani'ye Karşı uygulanan İnsan hakları İhlallerine Son Verilsin.

1967 yılında İran'ın kuzey batısındaki Erdebil kentinde doğan, Güney Azerbaycanlılarının insan hakları savunucusu Abbas Lisani 1990'lardan itibaren Azerbaycan konusundaki siyasal ve kültürel faaliyetlerine başlamıştır. Lisani Azerbaycanlıların kültürel ve saiyasal haklarını müdafaa ettiği için İran İslam Cumhuriyetinin güvenlik güçleri tarafından bir çok kez tutuklanarak fiziksel ve ruhsal işkencelere maruz kalmıştır.

Abbas Lisani ilk kez 28 Ağustos 2003 tarihinde Kelyber kentinde olan Babek Kalesinde tutuklanmıştır; Babak Kalesinde her yıl on binlerce Azerbaycanlı Babek'in doğum gününü kutlamak için toplanır. Babek Horremdin 9. yüz yılda yaşamış ve Azerbaycanlıların kahramanıdır. Lisani 18 Eylül 2003 tarihinde bu etkinliğe katılma nedeniyle 6000 dolar para cezasına çarptırılmıştır.

6 Ağustos 2005 tarihinde Erdebil İslamı Devrim Mahkemesi Lisani'yi ülke güvenliğine karşı gelme, Türkçe takvim yayınlama, düzene karşı propaganda yapma ve Pantürkist gibi suçlamalardan, Huzisatan bölgesinde geçirmek üzere 1 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.

22 Mayıs 2006 Tarihinde İran'ın kuzey batı kentlerinde, Azerbaycanlıları aşağılayan karikatüre itiraz olarak geniş gösteriler düzenlenmiştir. 27 Mayıs tarihinde bu gösteriler Lisani'nin katılımı ile Erdebil kentinde gerçekleşmiştir. Gösterilerden bir hafta sonra 30 kişilik güvenlik güçlerinden oluşan bir ekip Lisani'nin evine baskın düzenleyerek 3 Haziran 2006 tarihinde göz altına almışlardır. Güvenlik güçleri, Lisani'nin eşi ve çocuklarının gözü önünde dövüp eşine de söz tacizinde bulunmuşlardır; Hatta güvenlik güçleri Lisani'yi ölümle tehdit etmişlerdir. Güvenlik güçleri Lisani'nin bilgisayarı, CD'leri, kitapları ve cep telefonuna el koymuşlardır.

7 Haziran 2006 tarihine kadar ailesine Lisani'nin nerede tutulduğu hakkında bilgi verilmemiştir. İlk kez 26 gün sonra yani 29 Haziran 2006 tarihinde ailesi ile görüşmesine izin verilmiştir.

Gözaltında iken, durumunun belirsizliğinden şikayetçi olan Abbas Lisani, Aralık 2006 tarihinde Erdebil şehri savcısına mektup yazarak dosyasının mahkemeye gönderilmesini ve yargılama işlemlerinin başlatılmasını talep etmiştir; aksi takdirde açlık grevine başlayacağını belirtmiştir. Fakat Lisani'nin bu istemi dikkate alınmamış ve bu duruma itiraz eden Lisani 16 Ocak 2007 tarihinde siyasi suçlularının bulunmadığı ve uyuşturucu bağımlılarının tutulduğu koğuşa gönderilmiştir. Bu uygulamaya itiraz eden Lisani açlık grevine başlamıştır. Lisani 58 gün süren grevi süresince hücrede tutulmuştur.

Lisani, ailesinin ve arkadaşlarının ricası üzerine açlık grevine son vermiştir. Bunun sonucunda Lisani aşırı biçimde zayıflamış ve hatta konuşmada zorluk çekmesine rağmen ona sağlık hizmetleri verilmemiştir.

Ailenin bir tek gelir kaynağı olan kasap dükkanı da güvenlik güçleri tarafından kapatılmış, müşterilerinin bir çoğu sorguya alınmıştır. Dükkanın ortağı ve çırağı da gözaltın alınarak bir dönem cezaevinde tutulmuşlardır.

Lisani'nin durumu hakkında bu güne kadar yerel ve uluslararası bir çok insan hakları örgütü ve kurumu bildiri yayınlamıştır. Ancak bu güne kadar İran İslam Cumhuriyetinin yargı organları bu bildirileri dikkate almamışlardır.

Bu güne kadar toplam 3 dosyası nedeni ile 30 ay hapis ve 50 kırbaç cezasına çarptırılan Lisani, Tebriz'deki Meşrutiyet törenine katılma nedeniyle başka bir yargılama ile karşı karşıyadır. Lisani öncelikle Erdebil hapishanesinde tutulmuş, daha sonra da Eher cezaevine gönderilmiştir. Son aylarda ise cezasının infazı ve baskıları artırmak için yaşadığı kentten 2000 KM. uzakta olan Yezd cezaevine götürülmüştür.

Biz Abbas Lisani Müdafaa Komitesi olarak; Abbas Lisani'yi düşünce suçlusu olarak görüp ona karşı işlenilen insanlık ve yasadışı davranışların son verilmesini, Abbas Lisani'nin kayıtsız ve şartsız serbest bırakılmasını, ve maruz kaldığı haksızlıklardan dolayı gördüğü manevi ve maddi zaraların karşılanmasını talep ediyoruz.

TÜRK DÜNYASI İNSAN HAKLARI DERNEĞİ
Saat: 13.00 Yer: B.M. Temsilciliği Birlik Mahallesi / Ankara
Adres: Gülseren Sok. No: 13/2 Maltepe / ANKARA
Tel: 0 312 231 15 59 Fax: 0 312 231 15 60

imza kampanyasi

Abbas Lisani’nin hurriyetine kavusmasi icin baslattiklari imza kampanyasina katilmaya davet ediyoruz... http://www.thepetitionsite.com/1/abbaslisani

Devamını oku...

26 Mart 2008 Çarşamba

İRAN - Reza Daghestani (Rıza Dağıstani) (E), 27, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti, öğrenci, gazeteci

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/060/2008
26 Mart 2008

UA 58/08 (MDE 13/040/2008, 6 Mart 2008) İşkence ve Kötü Muamele Korkusu Raporuyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Reza Daghestani (Rıza Dağıstani) (E), 27, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti, öğrenci, gazeteci

Azerbaycanlı aktivist Rıza Dağıstani, yaklaşık 40.000 dolar teminat karşılığında 19 Mart'ta serbest bırakılmıştır. Dağıstani, 21 Şubat 2008 günü Urmiye şehrindeki ailesinin evinde gözaltına alınmıştı. Aktivistin evi aranmış ve bilgisayarına, CDlerine, belge, kitap ve gazetelerine el koyulmuştur

Rıza Dağıstani, Farsça ve Azerbaycan Türkçesinde yayınlanan öğrenci dergisi Çamlıbel'in editörü olup diğer bazı yayınlarda da yazmaktadır. Dağıstani'nin diğer aktiviteleri Negede (Sulduz) kentinde Azerbaycan Türkçesi kursları açmak ve Batı Azerbaycan eyaletinde 21 Şubat Uluslararası Ana Dili Günü'nde şiddet içermeyen gösteriler düzenlenmesi için topluluklar oluşturmak olmuştur.

Dağıstani, 14 Mart'ta yapılacak olan meclis seçimlerine Urmiye'den katılıp daha sonra diskalifiye olan bazı aday adaylarını destekleyen "Urmu Azerbaycan Sesi" kampanya topluluğuna üyeydi. Bu topluluk "seçimlerin adaletsizliğini ve adayların demokrasiye aykırı bir şekilde diskalifiye edilmesini" eleştiren bir bildiri yayınlamıştı. Uluslararası Af Örgütü, Dağıstani'nin gözaltına alınmasının İran'daki Azerbaycan topluluğu adına yaptığı bu ve diğer şiddet içermeyen faaliyetlerle ilgili olabileceğine inanmaktadır.

Daha fazla eylem talep edilmemektedir. Başvuru gönderen herkese teşekkürler.

Devamını oku...

19 Mart 2008 Çarşamba

Uluslararası Af Örgütü'nün Abbas Lisani Hakkında Yayınladığı Acil Eylem

Düşünce suçlusu olarak tutuklu bulunan Abbas Lisani, kırbaç cezasının uygulanması için tutuklu bulunduğu hapishaneden alınarak başka bir hapishaneye götürülmüştür. Şu anda çağdışı ve insancıl olmayan işkence seviyesinde bir uygulama olan kırbaçlanma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Uluslar arası Bireysel ve Örgütsel Haklar Anlaşmasına (ICCPR) üye olan İran’da, işkencenin her türlüsü açıkça yasaklanmıştır.

KAMUYA AI Kayıt No: MDE 13/050/2008
17 Mart 2008-03-20
UA 74/08 Düşünce suçlusu/İşkence IRAN Abbas Lisani (yada Leysani) (E), İran Azerbaycanlıları Hakları Savunucusu

Düşünce suçlusu olarak tutuklu bulunan Abbas Lisani, kırbaç cezasının uygulanması için tutuklu bulunduğu hapishaneden alınarak başka bir hapishaneye götürülmüştür. Şu anda çağdışı ve insancıl olmayan işkence seviyesinde bir uygulama olan kırbaçlanma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Uluslar arası Bireysel ve Örgütsel Haklar Anlaşmasına (ICCPR) üye olan İran’da, işkencenin her türlüsü açıkça yasaklanmıştır.

Abbas Lisani 2006 Mayısında İran gazetesince Iran Azerilerini aşağılayan karikatürün yayımlanmasından sonra Erdebil’de yapılan gösterilere katılmak nedeniyle suçlanmıştır. Temyiz mahkemesinin Ekim 2006’da onayından sonra 18 ay hapis ve 50 kırbaç cezasına çarptırılmıştır. Kendisi yakın bir zamana kadar Erdebil’e 112 km uzaklıkta bulunan Ahar Hapishanesinde tutulmakta idi. Şu anda 2000 km uzaklıkta bulunan Yezd hapishanesinde tutulmaktadır. Ahar hapishanesindeki görevliler kırbaçlama cezasını uygulamayı kabul etmemişlerdir. Ahar Doğu Azerbaycan bölgesinde bulunmaktadır, yörede Abbas Lisani çok tanınmış biri olduğu için, o yüzden kırbaç cezasının uygulanabileceği, daha az sayıda Azerbaycanlı’nın yaşadığı Yezd bölgesi hapishanesine götürülmüştür. Ayrıca 2003 yılında Babek Kalesi etkinliklerine katılmasından dolayı 2006’nın Ağustos ayında karara bağlanan ve daha sonra onanan bir (1) yıllık hapis cezasını da çekmektedir.

Yazd hapishanesine götürülmesini protesto etmek amacıyla açlık grevine başlayan Lisani, Yazd hapishanesine götürülüşünün sadece kırbaç cezasının uygulanması amacını taşımadığını, yakın çevresi ve ailesi ile sık görüşme yapmasını engelleme amacı güdüldüğünü ileri sürmektedir. Uluslararası anlaşmalar gereği bu hak tutuklulara tanınmıştır. 14 Şubat 2008’de kendisi ile yapılan telefon görüşmesinde, kendisine işkence yapıldığını anlattığı sırada telefon bağlantısı kesilmiştir.

Abbas Lisani UA 163/06 (MDE 13/063/2006, 8 Temmuz 2006) ve onu izleyen belgelerde konu edilmiştir.

ÖZET BİLGİLENDİRME
İran Azerbaycanlıları Türk dili konuşurlar ve İslam’ın Şii koluna bağlıdırlar. İran’ın en büyük azınlık halkı olan Azerbaycanlılar, yoğun olarak ülkenin kuzey ve kuzey-batı kesimleri ile Tahranda yaşarlar. Birçok Azerbaycanlı daha geniş kültürel ve Azerbaycan Türkçesinde eğitim hakkı isteminde bulunmaktadır. İran Anayasasının 15. Maddesinde “Eğitim ve öğretim kurumlarında ve basın-yayım kuruluşlarında Farsçaya ek olarak yöresel diller de kullanılabilir” denmektedir.

Küçük bir azınlık İran Azerbaycan’ının İran’dan ayrılarak Azerbaycan Cumhuriyetine katılmasını desteklemektedir. İran Devlet yetkilileri sınır bölgelerinde yaşayan azınlık halklarına son yıllarda giderek artan bir kuşkuyla bakmakta ve bu toplumların huzursuzluğunu İngiltere’nin ve ABD’nin kışkırtması olarak görmektedir. Azerbaycan kültürel kimliğini ve anadili kullanım haklarını savunanlar genellikle pan-Türkizm yayılmacılığı yaparak ülke güvenliğine karşı eylemlerde bulunmak” gibi belli belirsiz sözlerle bezenmiş suçlamalarla karşılaşmaktadır.

Uluslar arası insan hakları standartları, ICCPR ve BM Tutuklulara Karşı Tutum ve Davranış standartları, tutuklulara daha insancıl bir ortam sağlamış, onların aileleriyle, arkadaşlarıyla ve dış dünya ile olan ilişkilerinde daha yumuşak kurallar koymuştur.

ÖNERİLEN EYLEM PLANI
Lütfen İngilizce, Farsça, Arapça, Fransızca yada kendi dilinizde, en kısa sürede göndermek üzere temyiz isteminde bulunun:

Bu başvuruda:

- Abbas Lisaninin kırbaçlama cezasının uygulanması adına Yazd hapishanesine götürülmesini ve ailesi ile görüştürülmesinin engellenmesini kaygıyla karşıladığınızı.

- Yazd hapishanesinde işkence maruz kaldığı ile ilgili duyumların endişe yarattığını.

- İran’ın Uluslar arası Bireysel ve Örgütsel Haklar Bildirgesine taraf olduğunu belirterek, kırbaçlama gibi çağdışı ve insan haklarına aykırı bir ceza yönteminin uygulanmaması gerektiğini, yetkililerin Lisanın cezasının bu kısmının iptal etmesi gerektiğini.

- Kendisinin, sadece düşünce özgürlüğü ve barışçıl eylem suçlusu olarak hapishanede tutulduğunu belirterek, yetkililere koşulsuz ve hemen serbest bırakılmasının salık verilmesini belirtiniz.

TEMYİZ BAŞVURULARI
Yargı Başsavcısı
Ayetullah Mahmoud Hashemi Shahroudi

Howzeh Riyasat-e Qoveh Qazaiyeh / Yargı Başsavcılığı Kurum Ofisi asteur St., Vali Asr Ave., south of Serah-e Jomhouri, Tehran 1316814737, Iran İslam Cumhuriyeti

Email:info@dadgostary-tehran.ir

(In the subject line write: FAO Ayatollah Shahroudi)
Başlık:
Sayın Yetkili Yazd Kaymakamı Mohammad Reza Fallahzadeh

Kaymakam Bürosu (Howzeh Istandar)Yardımcı (Istandar)
Yazd - Iran
E-mail: Web Sayfası http://www.ostan-yz.ir/modules.php?name=contact (İlk kutucuğu, pencere açıldığında NONE olarak işaretleyin. NONE yazısının altındaki ilk boşluğa kendi adınızı ve solda kalan boşluğa soyadınızı yazın. İsim boşluğunun altında kalan kutucuğa e-mail adresinizi girin. Soyadı kutucuğunun altında kalan kutucuğa, iletinin konusunu girin. İletinizi büyük kutucuğa yazın. Kutucuğun altındaki sağ el düğmesine basarak gönderin.)

İLGİLİLER Başkan Sayın Mahmoud Ahmadinejad Başkanlık Sarayı, Palestine Avenue, Azerbaijan Intersection, Tehran, Islamic Republic of Iran

Email: dr-ahmadinejad@president.ir
via website: www.president.ir/email
Başlık:
Sayın Yetkili Meclis Sözcüsü

Sayın Gholamali Haddad Adel
Majles-e Shoura-ye Eslami
Imam Khomeini Avenue, Tehran, Islamic Republic of Iran
Fax: + 98 21 6 646 1746
Email: hadadadel@majlis.ir

(İletinizin 90.Madde Komisyonuna kopyalanmasını rica edin)

ve ülkenizde bulunan Iran yetkililerine gönderilmek üzere kopyalar hazırlayın.

Devamını oku...

11 Mart 2008 Salı

Mayıs 2006 protestolarında Nagada’da (Sulduz) yaralanan 12 kişiye para cezası verildi

İran devletinin resmi gazetesinde Azerbaycan Türklerine yapılan hakarete (Karikatür ve makale) protesto olarak gerçekleşen yürüyüşler sırasında 25 Mayıs 2006 tarihinde Nagada’da yaralanan 12 kişiye para cezası verildi.

Nagada Umumi Mahkemesi 101. Şubesi baylar 1-Mehdi AZİZZADE 2-Nasir CİHANGERD 3-Mahmud HACI MUHAMMEDİ 4-Ali Rıza MEHRAN 5-Kamran NOHE KHAN 6-Mehran NOHE KHAN 7-İrec MUHAMMEDİ 8-Hebib RAZAVİ 9-Yahya NOVRUZİ 10-Ali Rıza İBRAHİMZADE 11-Hüseyin MURADİ 12-Ali NURİ’yi, emniyet güçlerinin raporlarını ve ayrıca adı geçen şahısların sözü edilen protestolarda yaralanmasını da dikkate alarak, yasadışı eyleme katılma sureti ile umumi düzeni bozma konusunda suçlu bulmuş ve adı geçenlerin mahkûm edildiğini bildirmiştir. Söz konusu şahıslara kişi başına hapis cezasına bedel olarak 1 milyon Riyal ve kırbaç cezasına bedel olarak 500 bin Riyal para cezası verilmiştir. Yargıya tabi tutulan İrac TAGİPUR isimli bir vatandaş ise aklanmıştır.

Bu hüküm Nagada Umumi Mahkemesi 101. Şube başkanı yargıç MUHAMMETNEJAD tarafından verilmiştir.

Bu 13 kişinin hepsi 25 Mayıs 2006’da emniyet güçlerinin açtığı doğrudan ateş sonucu yaralanmış ve bu yaralanma olayı da mahkemede kanıt olarak kendi aleyhlerinde kullanılmıştır.

Bununla birlikte geçen haftaların içinde bazı Nagadali milli aktivistlerin, o cümleden Mühendis İbrahim MOİNİ, Ali HACI MUHAMMEDİ ve 25 Mayıs 2006’da açılan ateş sonucu kardeşi Tevhit AZERİYUN’u kaybeden Veli AZERİYUN’un kırbaç hükümleri infaz edilmiştir.

Mayıs 2007’den beri hapiste olan Mühendis Moini ancak 11 Şubat 2008 günü 40 adet kırbaç cezası aldıktan sonra serbest bırakılmıştır. Mühendis Moini 25 Mayıs 2006 protestolarında tutuklanmış 2 ay gözaltında kaldıktan sonra rehin karşılığında şartlı olarak tahliye edilmişti. Fakat kendisi Mayıs 2007 protestoların 1. Yıldönümü öncesinde tekrar tutuklanmış ve gözaltında kaldığı günlerin ihtisabıyla toplam 10 ay kesin hapis ve 40 kırbaç cezasına çarptırılmıştı.

Diğer Sulduzlu aktivist Ali HACI MUHAMMEDİ Kasım ayının sonlarında kırbaç cezası infaz edildikten sonra 4 ay kesin hapis cezasını geçirmek üzere Nagada hapishanesine gönderilmiştir.

Kardeşi “Tevhit AZERRİYUN”u 25 Mayıs 2006 tarihinde protesto sırasında kaybeden Veli AZERİYUN’un 20 adet kırbaç cezası 16 Ocak 2008 tarihinde infaz edilmiştir.

Bütün bunlarla bir zamanda 2006 protestoları sırasında Nagada’da canını yitirenlerin ailelerine İTTİLAAT (İstihbarat Bakanlığı) tarafında baskı uygulandığı bildirilmektedir. Alınan bilgilere göre bu aileler kaybettikleri aile ferdinin mezarı başına topluca gitmemeleri ve sadece 1.derece akrabaların mezar başına gidebileceği konusunda uyarılmışlar. Nagada’da yapılan protestoların emniyet güçleri tarafından bastırılması sırasında onlarca kişi canını yitirip veya yaralanmıştır. İran’ın devlet televizyon kanalı Tevhit AZERİYUN(25), Himmet İSİMZADE(35-evli), Hüseyin FETHİPUR(17- lise öğrencisi) ve Asker KASIMİ(39-evli) isimli 4 vatandaşın olaylar sırasında (25 Mayıs 2006 ) öldüğünü onaylamıştır.

Fertlerini kaybeden ailelerin, doğrudan ateş açtıkları gerekçesi ile polis, Devrim Muhafızları ve Besic (milis kuvvetler) aleyhinde açtıkları dava bu güne kadar dikkate alınmamıştır.

Devamını oku...

10 Mart 2008 Pazartesi

Jelil Ghanilou (Celil Ganilu) (E) - Azerbaycanlı anadil ve kültürel haklar aktivisti

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/045/2008
10 Mart 2008

UA 61/07 (MDE 13/027/2007, 09 Mart 2007) ve (MDE 13/067/2007, 7 Haziran 2007 ve MDE 13/035/2008, 7 Şubat 2008) - Düşünce Mahkumları/ İşkence Raporlarıyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Jelil Ghanilou (Celil Ganilu) (E) - Azerbaycanlı anadil ve kültürel haklar aktivisti

Azerbaycanlı anadil ve kültürel haklar aktivisti Celil Ganilu 27 Şubat'ta yaklaşık 86.000 dolar teminat karşılığında serbest bırakılmış olup İran'ın batısındaki Zenjan şehrindeki evine geri dönmüştür.

Celil Ganilu, Uluslararası Anadili Günü kutlamalarına katılımıyla ilgili olarak 2007 yılının Şubat ayında Zenjan'da gözaltına alınmıştı. O, 10 gün sonra serbest bırakılmış ancak 28 Mayıs'ta, İran'daki Azerbaycanlı aktivistler tarafından hakaretamiz kabul edilen bir karikatüre karşı yapılan protestoların yıldönümündeki gösterilerden sonra tekrar gözaltına alınmıştır. 2007 yılının Haziran ayından beri, serbest bırakılana kadar Tahran'daki Evin Hapishanesi ve Zenjan'daki İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezi arasında defalarca nakledilmiştir. Raporlara göre o 2007'nin sonundan 2008'e kadar sürekli sorgulanmış ve kötü muameleye maruz kalmıştır. O, 4 Aralık 2007'den itibaren, serbest bırakıldığı güne kadar Tahran'daki Evin Hapishanesinin İstihbarat Bakanlığı kontrolündeki 209. bölümünde tutulmuştur.

Raporlara göre uzun süre uykusuz bırakılan ve 24 saat boyunca sorgulanan Celil Ganilu'ya 2007 yılının Eylül ayında ailesiyle bir görüşme yapma izni verilmiştir. Memurlar aile bireylerini tehdit etmişlerdir. Raporlara göre o birkaç kez sağlık yardımı talep etmiştir. 2007 yılının sonlarında ailesiyle düzensiz telefon görüşmeleri yapmaya başlamıştır. Ganilu bu görüşmelerde Azerbaycan Türkçesinde konuştuğunda hatlar kesilmekte, ancak Farsça görüşmelerin devam etmesine izin verilmekteydi. Telefon görüşmeleri memurların gözetimi altında yapılmaktaydı.

3 Şubat 2008'de memurların yanında yaptığı bir telefon görüşmesinde o, altı aydır tecrit gözaltısında tutulduğunu ve işkence gördüğünü açıklamıştır. İddialara göre Ganilu, telefon görüşmesinde, yetkililerin sürekli sorgulamalarla ve bilgi kirliliğiyle yaptıkları psikolojik baskıların onu yıprattığını söylemekten çekinmemiştir.

Daha fazla eylem talep edilmemektedir. Başvuru gönderen herkese teşekkürler.

Devamını oku...

6 Mart 2008 Perşembe

Reza Daghestani (Rıza Dağıstani) (E), 27, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti, öğrenci, gazeteci

KAMUSAL BELGE
AI Indeks: MDE 13/040/2008
6 Mart 2008

UA 58/08 İşkence ve Kötü Muamele Korkusu

İRAN

Reza Daghestani (Rıza Dağıstani) (E), 27, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti, öğrenci, gazeteci

Azerbaycanlı aktivist Rıza Dağıstani, 21 Şubat 2008 günü Urmiye şehrindeki ailesinin evinde gözaltına alınmıştır. Aktivistin evi aranmış ve bilgisayarına, CDlerine, belge, kitap ve gazetelerine el koyulmuştur. Dağıstani, gözaltında işkenceye maruz kalma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Aktivist, gözaltına alındıktan sonraki günlerde ailesini aramışve Urmiye'deki İstihbarat Teşkilatı merkezinde tutulduğunu bildirmiştir. Dağıstani'nin gözaltında zorla bilgi almak için işkenceye maruz bırakıldığına ihtimal verilmektedir, güvenlik memurlarının 26 Şubat'ta evini ikinci kez aradıklarında kitap ve belgelerin bulunduğu yeri biliyor olmaları bu şüpheyi uyandırmıştır.

Rıza Dağıstani'nin avukata erişimi yoktur. Son derece dindar olan ailesine, onun peygambere hakaret etmekle suçlandığı söylenmiştir. Bu suçlamanın kaynağı bilinmemektedir ancak ailesine, ondan desteklerini çekmeleri için bunun söylenmiş olmasından korkulmaktadır. Uluslararası Af Örgütü, Dağıstani'nin İran'daki Azerbaycan toplumu adına yaptığı barışçıl faaliyetler nedeniyle tutuklanan bir "vicdan mahpusu" olduğuna inanmaktadır.

Ailesi 25 Şubat günü onu ziyaret etmeye gitmiş, ancak yetkililer buna izin vermemişlerdir. Onlara Dağıstani'nin en erken 10 Mart'a kadar ziyaret edilemeyeceği söylenmiştir.

Rıza Dağıstani, Farsça ve Azerbaycan Türkçesinde yayınlanan öğrenci dergisi Çamlıbel'in editörü olup diğer bazı yayınlarda da yazmaktadır. Dağıstani'nin diğer aktiviteleri Negede (Sulduz) kentinde Azerbaycan Türkçesi kursları açmak ve Batı Azerbaycan eyaletinde 21 Şubat Uluslararası Ana Dili Günü'nde şiddet içermeyen gösteriler düzenlenmesi için topluluklar oluşturmak olmuştur.

Dağıstani, 14 Mart'ta yapılacak olan meclis seçimlerine Urmiye'den katılıp daha sonra diskalifiye olan bazı aday adaylarını destekleyen "Urmu Azerbaycan Sesi" kampanya topluluğuna üyeydi. Bu topluluk "seçimlerin adaletsizliğini ve adayların demokrasiye aykırı bir şekilde diskalifiye edilmesini" eleştiren bir bildiri yayınlamıştı. Uluslararası Af Örgütü, Dağıstani'nin gözaltına alınmasının bu ve diğer şiddet içermeyen faaliyetlerle ilgili olabileceğine inanmaktadır.

GENEL BİLGİLENDİRME: İrandaki Azerbaycanlılar çoğunlukla Şii Müslüman olup Türki bir dil konuşurlar. İran'ın en büyük azınlığı olarak bilinen bu halk genelde ülkenin kuzeyinde ve başkent Tahran'da yoğundurlar. İrandaki Azerbaycanlıların çoğu, anayasal hakları olan Azerbaycan Türkçesinde eğitim dahil olmak üzere daha geniş kültürel haklar talep etmektedirler. İran Anayasasının 15. Maddesine göre: "İran halkının resmi ve ortak dili Farsçadır. Resmi yazışmalar, metinler ve senetler ve okullarda okutulan ders kitaplarının bu dilde olması gerekir. Fakat basında ve toplu iletişim araçlarında yerel ve etnik dillerin kullanılması ve okullarda Farsçanın yanında yerel edebiyatın okutulması (öğretilmesi) serbesttir".

Küçük bir azınlık İran Azerbaycanı’nın İran’dan ayrılarak Azerbaycan Cumhuriyeti’ne katılmasını desteklemektedir. İran Devlet yetkilileri sınır bölgelerinde yaşayan azınlık halklarına son yıllarda giderek artan bir kuşkuyla bakmakta ve bu toplumların huzursuzluğunu İngiltere’nin ve ABD’nin kışkırtması olarak görmektedir. Azerbaycan kültürel kimliğini ve anadili kullanım haklarını savunanlar genellikle pan-Türkizm yayılmacılığı yaparak ülke güvenliğine karşı eylemlerde bulunmak” gibi belli belirsiz sözlerle bezenmiş suçlamalarla karşılaşmaktadır.


ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen Farsça, İngilizce, Fransızca, Arapça ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:

- Uluslararası Af Örgütü'nün Rıza Dağıstani'yi bir "vicdan mahpusu" olarak tanıdığını, İrandaki Azerbaycan toplumu adına yaptığı barışçıl faaliyetler nedeniyle gözaltına alınmış olan aktivistin hiç bir ön şart belirtilmeden bir an önce serbest bırakılması gerektiğini belirtin;

- Rıza Dağıstani'nin işkenceye maruz kalmadığına dair güvence isteyin;

- Yetkilileri, aktivistin ailesi ve seçeceği avukatla düzenli iletişim kurmasını sağlamaya ve gerekirse sağlık yardımı vermeye çağırın;

- İran Anayasasının 38. maddesinde, gözaltındakilerden baskı altında ve zor kullanarak itiraf alınmasının yasaklandığını hatırlatın.

Devamını oku...

İRAN - Sa'id Metinpour (E) (Said Metinpur) - gazeteci, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti ve kardeşi Elirza Metinpour (Ali Rıza Metinpur)

KAMUSAL BELGE - AI İndeksi: MDE 13/043/2008
06 Mart 2008

UA 137/07 (MDE 13/068/2007, 7 Haziran 2007) ve (MDE 13/106/2007, 23 Ağustos 2007; MDE 13/019/2008, 30 Ocak 2008) - İşkence ve Kötü Muamele Korkusu/ Olası Düşünce Mahkumu Raporuyla ilgili Ek Bilgi

İRAN - Sa'id Metinpour (E) (Said Metinpur) - gazeteci, Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti ve kardeşi Elirza Metinpour (Ali Rıza Metinpur)

Vicdan mahpusları (düşünce suçluları) Said ve Ali Rıza Metinpur 27 Şubat'ta teminat karşılığında serbest bırakılmış olup Zenjan şehrine ailelerinin yanına geri dönmüşlerdir.
Said Metinpur için beş milyar riyal (540 bin dolar) ve Ali Rıza Metinpur için alınan bir milyar riyal (yaklaşık 110 bin dolar) teminat, bazı mülk senetlerinin devredilmesiyle ödenmiştir.

Said Metinpur 25 Mayıs 2007'de ülkenin kuzey-batısındaki Zenjan şehrinde gözaltına alınarak, itiraf vermesi için işkence gördüğü Evin Hapishanesinin 209. bölümüne götürülmüştür. 28 Ağustos'ta gözaltına alınan kardeşi Ali Rıza da aynı hapishanede işkence görmüştür. Metinpur kardeşlere resmi olaran yöneltilen suçlamalar konusunda bilgi yoktur.

Başvuru gönderen herkese teşekkürler. Uluslararası Af Örgütü tarafından daha fazla eylem talep edilmemektedir.

Devamını oku...

5 Mart 2008 Çarşamba

[Güney] Azerbaycan’ın Dini ve İnançsal azınlıkları ekstra bir ayrımcılığın kurbanları

Azerbaycan’da "Goran" ve "Ali Allahi" adlanan Ehl-i Hak (Alevi) inancına mensup dört kişi Urumiye’nin merkezi hapishanesinde zor koşullar altında tutulmaktalar.

Alevi köyü olan “Üçtepe” (Miyandoab-Koşaçay) ahalisinden, Sehend Ali MUHAMMEDİ (Muhammed oğlu), Bahş Ali MUHAMMEDİ (Muhammed oğlu), İbadullah KASIMZADE (Kubat oğlu), Mehdi KASIMZADE (Kubat oğlu) Ateşbeyli tarikatına mensup olup Ekim 2005’te Üçtepe köyünün ahalisinden bir grubu ile güvenlik güçleri arasında çıkan silahlı çatışma sonrasında tutuklanarak yargılanmış ve idam cezasına çarptırılmışlar.

Olayların gelişmesi

2004 yılında kendilerinin baskı altında tutulmaları ve ayrımcılığa maruz kalmaları hakkında yazılı açıklamalar çoğaltıp yayan Ehl-i Hak (Alevi) köyü “Üçtepe” ahalisinin bazıları güvenlik kurumlarının tepkisiyle karşılaşmıştır. Söz konusu yazılı açıklamalar Urumiye’nin “İmam Seccat” askeri eğitim merkezinde Hüseyin MUHAMMEDİ isimli 19 yaşında er rütbesinde bir Ehl-i Hak askerin komutanları tarafından şiddetli eziyetlere maruz kalmasının üzerine yayılmıştı. Askeri merkezin komutanlarından birisi diğer erlerden Hüseyin’e eziyet etmelerini istemiş, ayrıca Alevilerin yaşam tarzı ve özel ilişkileri hakkında gerçeklik dışı iddialarda bulunarak kendisine ağır hakaretlerde bulunmuş ve katlanılmaz ruhi baskılar uygulamıştır.

Sözü edilen yazılı açıklamaları imzalayan beş kişi o cümleden Seyf Ali ŞİRİ, Sultan Ali ve Hüseyin MUHAMMEDİ (Sultan Ali oğlu) 2005 yılının baharında birkaç ay İTTİLAAT’ın (İstihbarat Bakanlığı) Urumiye il merkezi tutukevinde tutuklu kalmışlardır.

Azerbaycan Siyasi Mahpuslarını Müdafaa Komitesi’nin (ASMEK) sözcüsü Ali Rıza CAVANBAHT aynı dönemde Urumiye’nin Şehirçayı semtinde bulunan Urumiye İttilaat’ının tutukevinde gözaltında olduğunda olayların nasıl geliştiğini şahsen Hüseyin MUHAMMEDİ ve Seyf Ali ŞİRİ’nin dilinden duymuştur. Seyf Ali ŞİRİ ayrıca soruşturma esnasında İttilaat (İstihbarat Bakanlığı) görevlileri tarafından işkence yapıldığını ve görevlilerce kendisine ve ailesine ağır hakaretler edildiğini anlatmıştır. ASMEK sözcüsü ayrıca soruşturmacılarca cesaretlendirilen gardiyanların bu mahpuslar ile nasıl uygunsuz davrandığına bizzat tanık olmuştur.

Bu tutuklular geçici olarak tahliye edildikten sonra Sultan Ali MUHAMMEDİ tarafından Ehl-i Hak inancı hakkında bir kitapçık yazılıp çoğaltılarak yayılmıştır. Bu kitapçığın yayılmasının sonrasında onlara uygulanan baskı daha da artmış ve bunun akabinde ise güvenlik güçleri ile tarikat (Alevi inancına bağlı Ateşbeyli tarikatı) mensupları arasında çatışma çıkmıştır. Bu silahlı çatışmalar sırasında altı kişi o cümleden Sultan Ali MUHAMMEDİ ve Seyf Ali ŞİRİ güvenlik güçlerince öldürülmüştür. Ağır yaralı olan Mehdi KASIMZADE tutuklanmış; Sehend Ali MUHAMMEDİ, Bahş Ali MUHAMMEDİ, İbadullah KASIMZADE çatışmalardan sonra kendilerini teslim etmişlerdir. Bu üç kişinin söylediğine göre, onlar yetkililerin soruşturmalardan sonra kendilerini serbest bırakacakları ve bölgenin huzur ve güven ortamını bozmayacakları teminatı karşısında kendilerini teslim etmişler.

İdam Hükmünün İndirgenmesi İhtimali

Mahpuslardan birisi, kendilerini teslim eden üç kişiye verilen idam hükmünün Ülke Yüce Divanı tarafından indirgenebileceği hakkında ASMEK’e bilgi vermiştir. Fakat aynı bilgilere esasen çatışmalarda yaralı olarak tutuklanan ve bu yaralanma olayı kendi aleyhinde kanıt olarak kullanılan Mehdi KASIMZADE’nin hükmünün indirgenmesine bir umut yoktur.

Ayrıca elde edilen bilgilere göre, yapılan incelemelerde polis albayının ölümüne neden olan merminin Üçtepelilerin silahlarından değil güvenlik güçlerinin kendi kullandıkları silahlardan ateş edildiği ortaya çıkmıştır.

Urumiye Merkezi Hapishanesindeki Uygunsuz Durum

Güvenlik güçlerince ayağından kurşunlanan Mehdi KASIMZADE kurşunun ayağından çıkarılmasından sonra hala yürümekte zorluk çekmektedir. Kendi söylediğine göre yapılan işkencelerin de etkisi ile ayağı iltihap etmiştir. Bununla birlikte hapishanede kol kemiği çatlayan Sehend Ali MUHAMMEDİ gerekli tıbbi müdahale görmediğinden tam olarak iyileşmemiş hala ciddi sorunlar yaşamaktadır.

Urumiye’nin merkezi hapishanesinden aldığımız bilgilere esasen; sadece bu dört inançsal mahpus hapishane yetkililerin eziyet ve ayrımcılığa maruz kalmamaktadır. Farklı suçlardan hapse düşen inançsal azınlıklara mensup başka tutuklular da aynı baskıları görmekteler. Onlar ayrıca hapishane görevlilerince tahrik edilen tehlikeli mahkûmlar tarafından eziyetlere maruz kalmaktalar.

Sehend Ali MUHAMMEDİ, Bahş Ali MUHAMMEDİ, İbadullah KASIMZADE ve Mehdi KASIMZADE 31 Ağustos 2006’da yazdıkları bir mektupta Urumiye’nin "Güldanlı" köyünden olan Mevlakulu MUHAMMEDİ isimli bir Alevi mahpusun hapishanenin 3 No’lu öğütevinin sorumlusunca eziyet edildiğine değinmişler.

Bu dört kişi ayrıca 20 Ekim 2007’de altı sayfalık bir mektup yayınlayarak geçmiş 29 yıl içinde (1979 devriminden sonra) Alevilerin (Ehl-i Hak - Goran) İran İslam Cumhuriyeti tarafından haksızlığa uğradığını bildirmişler. Söz konusu mektupta Azerbaycan Alevilerin Tahran yönetimi eli ile katledilmesine, toplumsal ve kültürel faaliyetlerine müsaide edilmemesine, üniversite ve yüksek eğitim merkezlerine alınmamalarına, askeri merkezlerde eziyet ve haksızlığa uğradıklarına ve farklı nedenlerle uygunsuz davranışlara maruz kaldıklarına değinilmiştir. Onlar bu mektupta dini öğretilerine göre evlerinin dışında yapılan yemekleri yemediklerini ve hapishane yetkililerince ailelerinin kendilerine yemek getirmelerine müsaide edilmediğinden uzun süreler aç kaldıklarını ve dolayısıyla çok zayıfladıkların da ifade etmişler.

Bu mahpusların üçü, Kum kentinde Gonabad Dervişlerine yapılan saldırılar ile bir zamanda (10 Şubat 2008) 20 gün İttilaat’ta (İstihbarat Bakanlığı) tecritte tutulmuşlar ve ancak ölüm orucuna başladıktan sonra Urumiye hapishanesine geri gönderilmişler. (Mehdi KASIMZADE ayağındaki enfeksiyondan dolayı tecride konulmamıştır). Bu tutuklular ayrıca hapishanenin durumuna da itiraz etmişler. Hapishaneyi ziyarete gelen makamlar ile görüşme imkânı bulmamak, bazı koğuşlarda AIDS ve Hepatit dâhil olmakla farklı bulaşıcı hastalıkların bulunmasına rağmen yeterli sağlık ve temizlik önlemlerin alınmaması, tehlikeli ve ruhi dengesi yerinde olmayan mahkûmların siyasi ve inançsal tutuklulara zarar vermeye tahrik edilmesi onların itiraz nedenlerindendir.

11 Aralık 2006’dan beri Urumiye hapishanesinde tutuklu bulunan Azerbaycan milli faali, üniversite öğrencisi Hadi HAMİDİ ŞAFİK son günlerde bu dört Alevi mahkûma haklarını aramakta yardımcı olduğundan ve onlara destek verdiğinden dolayı hapishane yetkililerinin baskılarına maruz kalmış ve bir hafta tercide konulmuştur.

Azerbaycan’ın Dini ve İnançsal azınlıkları ekstra bir ayrımcılığın kurbanları

Goran, Ehl-i Hak ve Ali Allahi adları ile de anılan Azerbaycan’ın Alevi toplumunun sayısı hiçbir zaman tam olarak belirlenmemiştir. Onların birçoğu baskı ve ayrımcılıktan kurtulmak için kendi inançlarını gizlemek zorunda kalmaktalar. Azerbaycan Alevileri Güney Azerbaycan’ın her tarafına dağılmışlar. Verilen bazı gayri resmi istatistiklere göre Batı Azerbaycan, Doğu Azerbaycan, Erdebil, Zencan, Hemedan, kazvin, Kum, Merkezi, Tahran, Kürdistan (Kurve ve Bicar) ve Kirmanşah (Sungur) illerinde yaşayan Alevi Türklerinin sayısı iki milyona yakındır.

Yönetim tarafından ayrımcılığa tabi tutulan inançsal azınlıkların sadece Aleviler olmadığını belirtmekte fayda vardır.

Ayrımcılığa maruz kalan başka bir grup da Batı Azerbaycan’da Urumiye, Hoy, Salmas ve Piranşehir’de (Hana) ve Erdebil ilinde Nemin, Halhal ve Enberan bölgelerinde yaşayan ve nüfüsları da 400 bin civarında olan Azerbaycan’ın Sünni Türkleridir. Azerbaycan’ın Sünni Türkleri ekonomik, kültürel, toplumsal ve siyasi ayrımcılıklara maruz kalmaktalar.

Sünni Türkler birçok kez dini okul açabilmek için yetkililere başvurmalarına rağmen hiçbir zaman bu izini alamamışlar ve takipçiler ise dış ülkelere bağlanarak tutuklanmakla tehdit olunmuşlar.

Güney Azerbaycan’da inançsal mahpusların sayısı çok fazla olmasa da nüfusları küçümsenmeyecek kadar çok olan inançsal azınlıklar toplumsal ve ekonomik sorunlarla karşı karşıyadır. Bu bir hâldadır ki onlar başka Azerbaycanlılar gibi dil ve kültür ayrımcılığına da maruz kalmaktalar. Son yıllarda milli faaliyetlerden dolayı tutuklanan Azerbaycanlı aktivistlerin içinde Sünni ve Alevi Türkler de az olmamıştır. Güney Azerbaycan’da dini ve inançsal azınlıklar ekstra bir ayrımcılığın kurbanlarıdırlar.

Bütün siyasi ve düşünsel mahpusların özgürlüğü dileği ile

4 Mart 2008

Azerbaycan Siyasi Mahpuslarını Müdafaa Komitesi - A S M E K

Sözcü: Ali Rıza CEVANBAHT

quluncu@gmail.com

Devamını oku...